8. "İster sinemaya gidelim ister evde film izleyelim."
Bu cümledeki bağlacın doğru yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) İster sinemaya gidelim ister evde
B) İster sinemaya gidelim, ister evde
C) İster sinemaya gidelimister evde
D) İster sinemaya gidelim ister'de evde
Bu soruda, Türkçede sıkça kullandığımız "ister... ister..." bağlacının doğru yazılışını inceleyeceğiz. Bu tür bağlaçların noktalama işaretleriyle ilişkisi oldukça önemlidir.
- Öncelikle verilen cümleyi inceleyelim: "İster sinemaya gidelim ister evde film izleyelim." Burada iki farklı seçeneği birbirine bağlayan "ister... ister..." yapısını görüyoruz.
- "İster... ister...", "ya... ya...", "hem... hem...", "ne... ne..." gibi bağlaçlara tekrarlı bağlaçlar (veya ikili bağlaçlar) denir. Bu bağlaçlar, iki sözcüğü, iki söz öbeğini veya iki cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenirler.
- Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, tekrarlı bağlaçların arasına veya bu bağlaçlardan önce ya da sonra virgül (,) konmaz. Bu kural, tekrarlı bağlaçların kendileri zaten birer bağlayıcı unsur olduğu için geçerlidir. Virgül, bağlaçların olmadığı yerlerde cümleleri veya söz öbeklerini ayırmak için kullanılır.
- Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) İster sinemaya gidelim ister evde: Bu seçenekte "ister... ister..." bağlacı arasında veya öncesinde virgül kullanılmamıştır. Bu, kurala uygun bir kullanımdır.
- B) İster sinemaya gidelim, ister evde: Bu seçenekte ilk "ister" ile ikinci "ister" arasına virgül konulmuştur. Tekrarlı bağlaçlar arasına virgül konulmayacağı kuralına aykırıdır.
- C) İster sinemaya gidelimister evde: Bu seçenekte "ister" kelimeleri birleşik yazılmış gibi bir izlenim verilmiş, bu da tamamen yanlış bir kullanımdır.
- D) İster sinemaya gidelim ister'de evde: Bu seçenekte "ister" kelimesine gelen "-de" eki kesme işaretiyle ayrılmıştır. "İster" bir bağlaç olduğu için ek almaz ve bu şekilde yazılmaz. Bu da yanlış bir kullanımdır.
- Doğru yazım, tekrarlı bağlaçların arasına herhangi bir noktalama işareti (özellikle virgül) koymadan yapılan yazımdır. Bu sayede cümlenin akışı ve anlam bütünlüğü korunur.
Bu bilgiler ışığında, "İster sinemaya gidelim ister evde film izleyelim." cümlesindeki bağlacın doğru yazılışı, tekrarlı bağlaçlar arasına virgül konulmaması gerektiğini gösteren A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
