2. "Babamlar gelecek hafta İzmir'e taşınıyor." cümlesindeki anlam kaymasının sebebi nedir?
A) Gelecek zaman yerine geniş zaman kullanılması
B) Gelecek zaman yerine şimdiki zaman kullanılması
C) Geçmiş zaman yerine geniş zaman kullanılması
D) Şimdiki zaman yerine geçmiş zaman kullanılması
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin anlamında meydana gelen kaymanın sebebini bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim ve adım adım çözümleyelim:
-
Cümlemiz: "Babamlar gelecek hafta İzmir'e taşınıyor."
-
Zaman İfadesi: Cümlede "gelecek hafta" ifadesi yer alıyor. Bu ifade, eylemin gelecek zamanda gerçekleşeceğini açıkça belirtir. Yani, eylem henüz olmamış, ileride olacaktır.
-
Fiil Çekimi: Cümledeki fiil "taşınıyor" kelimesidir. "-yor" eki, Türkçede şimdiki zaman ekidir. Bu ek, eylemin şu anda, konuşma anında gerçekleştiğini ifade eder.
-
Anlam Kayması Nedir?: Anlam kayması, bir kip veya zaman ekinin kendi asıl anlamının dışında, başka bir kip veya zamanın anlamını karşılayacak şekilde kullanılmasıdır.
-
Cümledeki Durum: Cümlede eylem "gelecek hafta" gerçekleşecek olmasına rağmen, fiil "şimdiki zaman" ekiyle çekilmiştir ("taşınıyor"). Normalde gelecek zamanı ifade etmek için "taşınacak" fiili kullanılmalıdır. Ancak burada kesinleşmiş bir gelecek planı, şimdiki zaman kipiyle ifade edilmiştir. İşte bu durum, bir anlam kaymasıdır.
-
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
-
A) Gelecek zaman yerine geniş zaman kullanılması: "Taşınıyor" fiili geniş zaman (taşınır) değildir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
-
B) Gelecek zaman yerine şimdiki zaman kullanılması: Cümledeki "gelecek hafta" ifadesi gelecek zamanı gösterirken, "taşınıyor" fiili şimdiki zamanla çekilmiştir. Bu durum, tam olarak cümlede yaşanan anlam kaymasını açıklar. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
-
C) Geçmiş zaman yerine geniş zaman kullanılması: Cümle geçmiş zamanla ilgili değildir. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
-
D) Şimdiki zaman yerine geçmiş zaman kullanılması: Cümlede geçmiş zaman eki kullanılmamıştır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Bu tür durumlarda, gelecek zamanda kesinleşmiş veya planlanmış eylemleri ifade etmek için şimdiki zaman kipinin kullanılması Türkçede sıkça karşılaşılan bir anlam kaymasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
