5. "Ne güzel konuşuyor ne de dinliyor." cümlesindeki bağlaç kullanımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) "ne... ne..." bağlacı olumlu cümlede kullanılmamalıdır
B) Bağlaç yanlış yerde kullanılmıştır
C) Cümlede bağlaç eksikliği vardır
D) Bağlaç doğru kullanılmıştır
Sevgili öğrenciler, bu soruda "ne... ne..." bağlacının doğru kullanımını anlamamız isteniyor. Gelin, cümleyi ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Ne güzel konuşuyor ne de dinliyor."
- Bu cümlede kullanılan bağlaç "ne... ne de..." yapısıdır. Bu bağlaç, iki veya daha fazla eylemi, durumu ya da özelliği olumsuz bir şekilde birbirine bağlamak için kullanılır. Yani, "hem konuşmuyor hem de dinlemiyor" anlamını taşır. Cümledeki fiiller ("konuşuyor", "dinliyor") biçimce olumlu görünse de, "ne... ne de..." bağlacı sayesinde cümlenin anlamı olumsuz olur.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) "ne... ne..." bağlacı olumlu cümlede kullanılmamalıdır: Bu ifade yanıltıcıdır. "Ne... ne..." bağlacı, biçimce olumlu görünen bir cümleye anlamca olumsuzluk katar. Yani, zaten olumsuz bir anlam vermek için kullanılır. Bu nedenle, bu seçenekteki ifade doğru değildir.
- B) Bağlaç yanlış yerde kullanılmıştır: Bağlaç, olumsuzlanmak istenen eylemlerin (konuşmak ve dinlemek) önüne gelerek doğru bir şekilde kullanılmıştır. "Ne güzel konuşuyor" ve "ne de dinliyor" şeklinde paralel bir yapı oluşturulmuştur. Bağlacın yeri doğrudur.
- C) Cümlede bağlaç eksikliği vardır: Cümlede "ne... ne de..." bağlacının her iki kısmı da eksiksiz bir şekilde kullanılmıştır. Herhangi bir eksiklik bulunmamaktadır.
- D) Bağlaç doğru kullanılmıştır: "Ne... ne de..." bağlacı, iki olumsuz durumu (konuşmama ve dinlememe) ifade etmek için dil bilgisi kurallarına uygun bir şekilde kullanılmıştır. Cümle, "konuşmuyor ve dinlemiyor" anlamını başarıyla vermektedir. Bu kullanım Türkçede yaygın ve doğrudur.
Bu analizler sonucunda, cümlede "ne... ne de..." bağlacının dil bilgisi kurallarına uygun ve anlamlı bir şekilde kullanıldığını görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
