Dış kuvvetler test çöz TYT Test 1

Bir coğrafya öğrencisi, farklı bölgelerdeki dış kuvvetlerin oluşturduğu yer şekillerini incelemektedir. Öğrenci, gözlemlerini ve edindiği bilgileri aşağıdaki gibi not almıştır:
I. Kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgarların aşındırmasıyla oluşan mantarkayalar ve biriktirmesiyle oluşan kumullar yaygındır.
II. Yüksek dağlık alanlarda ve kutup bölgelerinde buzulların aşındırmasıyla oluşan sirkler ve U vadiler dikkat çekicidir.
III. Kıyı bölgelerinde dalga ve akıntıların aşındırmasıyla falezler, biriktirmesiyle ise plajlar ve kıyı okları oluşur.
IV. Kalkerli arazilerde yer altı sularının çözmesiyle oluşan mağaralar, dolinler ve polye ovaları tipiktir.
V. Akarsuların taşıdığı malzemeleri denize veya göle ulaştırdığı yerlerde oluşan deltalar, akarsu biriktirme şekilleridir.
Öğrencinin bu notlarından yola çıkarak, aşağıdaki yer şekli ve oluşumunda etkili olan dış kuvvet eşleştirmelerinden hangisinin, öğrencinin notlarında belirtilen genel ilkelere aykırı bir durum ifade ettiği söylenebilir?

A) Fiyort - Buzul aşındırması
B) Barkan - Rüzgar biriktirmesi
C) Traverten - Yer altı suyu biriktirmesi
D) Haliç - Dalga aşındırması
E) Menderes - Akarsu aşındırması ve biriktirmesi

Merhaba öğrenci! Bu soruyu adım adım çözerek, coğrafya bilgilerini pekiştirelim ve doğru cevaba ulaşalım.

Öncelikle soruyu ve öğrencinin notlarını dikkatlice inceleyelim. Notlarda farklı dış kuvvetlerin (rüzgar, buzul, dalga, yer altı suyu, akarsu) oluşturduğu yer şekilleri belirtilmiş.

Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:

• A) Fiyort - Buzul aşındırması: Fiyortlar, buzulların oluşturduğu U şeklindeki vadilerin deniz suları altında kalmasıyla oluşur. Bu, öğrencinin II. notuyla uyumludur.
• B) Barkan - Rüzgar biriktirmesi: Barkanlar, hilal şeklinde rüzgar biriktirme şekilleridir ve özellikle kurak bölgelerde görülür. Bu, öğrencinin I. notuyla uyumludur.
• C) Traverten - Yer altı suyu biriktirmesi: Travertenler, yer altı sularının kireç taşı (kalker) içeren bölgelerde çözdüğü kalsiyum karbonatın çökelmesiyle oluşur. Bu, öğrencinin IV. notuyla uyumludur.
• D) Haliç - Dalga aşındırması: Haliçler, gelgit genliğinin yüksek olduğu kıyılarda akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur. Yani haliçlerin oluşumunda temel etken akarsulardır ve gelgitin etkisiyle şekillenirler. Dalga aşındırması doğrudan etkili değildir. Bu durum öğrencinin notlarında belirtilen kıyı şekilleriyle ilgili genel ilkeye aykırıdır.
• E) Menderes - Akarsu aşındırması ve biriktirmesi: Menderesler, eğimin azaldığı akarsu yataklarında akarsuyun yana doğru aşındırma ve biriktirme yapmasıyla oluşan büklümlerdir. Bu, akarsuların hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin bir sonucudur ve öğrencinin V. notuyla uyumludur.

Gördüğümüz gibi, haliçlerin oluşumunda dalga aşındırması doğrudan etkili değildir. Bu nedenle, bu eşleştirme öğrencinin notlarında belirtilen genel ilkelere aykırıdır.

Cevap D seçeneğidir.