Hangi cümlede gereklilik kipi kullanılmıştır?
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçedeki fiil kiplerinden biri olan gereklilik kipini bulmamız isteniyor. Fiil kipleri, bir eylemin nasıl gerçekleştiğini veya gerçekleşmesi gerektiğini ifade eden eklerdir. Gereklilik kipi, bir eylemin yapılması gerektiğini, zorunlu olduğunu veya tavsiye edildiğini belirtir.
Gereklilik kipinin eki -malı / -meli ekidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede yüklem "var" kelimesidir. "Var" kelimesi bir isim cümlesinin yüklemi gibi kullanılmıştır ve herhangi bir fiil kipi eki almamıştır. Bir gereklilik, istek veya şart anlamı taşımamaktadır. Daha çok bir durumu bildirme anlamı vardır.
Bu cümlede fiil "yapmalıyım" kelimesidir. Fiilin kökü "yap-"tır. "Yap-" fiiline "-malı" eki gelmiştir. Bu ek, ödevleri zamanında yapmanın bir zorunluluk veya gereklilik olduğunu ifade eder. Yani, eylemin yapılması gerektiğini belirtir. Bu nedenle bu cümlede gereklilik kipi kullanılmıştır.
Bu cümlede fiil "dinleseydim" kelimesidir. Fiilin kökü "dinle-"dir. "Dinle-" fiiline "-se" eki gelmiştir. "-se / -sa" eki, dilek-şart kipi ekidir. Bu cümlede "keşke" kelimesiyle birlikte kullanılarak bir dilek veya pişmanlık anlamı katmıştır. Gereklilik anlamı taşımaz.
Bu cümlede fiil "çıktık" kelimesidir. Fiilin kökü "çık-"tır. "Çık-" fiiline "-tı" eki gelmiştir. "-tı / -ti / -tu / -tü" eki, görülen geçmiş zaman (bildirme kipi) ekidir. Bir eylemin geçmişte kesin olarak yapıldığını bildirir. Gereklilik anlamı taşımaz.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "-malı" ekini alarak bir eylemin yapılması gerektiğini ifade eden cümlenin B seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
