Bir sinir hücresinde aksiyon potansiyeli oluşumu, hücre zarındaki iyon kanallarının belirli bir sırayla açılıp kapanmasıyla gerçekleşen elektriksel bir sinyaldir. Bu süreci adım adım inceleyelim:
- Dinlenim Potansiyeli: Bir sinir hücresi uyarılmadığı zaman dinlenim potansiyelindedir (yaklaşık -70 mV). Bu durum, sodyum-potasyum pompası ve sızıntı kanalları sayesinde korunur. Hücre içinde potasyum iyonları ($K^+$) daha fazla, hücre dışında ise sodyum iyonları ($Na^+$) daha fazladır.
- Eşik Değerine Ulaşma: Hücreye gelen bir uyarı, zar potansiyelini dinlenim potansiyelinden daha pozitif bir değere doğru hareket ettirir (depolarizasyon). Eğer bu depolarizasyon, belirli bir eşik değerine (genellikle -55 mV civarı) ulaşırsa, aksiyon potansiyeli tetiklenir.
- Depolarizasyon (Yükselme Fazı): Eşik değerine ulaşıldığında, voltaj kapılı sodyum kanalları hızla açılır. Hücre dışında yüksek konsantrasyonda bulunan sodyum iyonları ($Na^+$), hem konsantrasyon farkı hem de elektriksel çekim nedeniyle hızla hücre içine akmaya başlar. Pozitif yüklü sodyum iyonlarının hücre içine girişi, hücre içi potansiyelini hızla yükselterek pozitif değerlere (yaklaşık +30 mV) ulaşmasına neden olur. Bu, soruda bahsedilen "hücre içi potansiyelin yükselmesine neden olma" durumudur ve aksiyon potansiyelinin ilk ve en hızlı aşamasıdır.
- Repolarizasyon (Düşme Fazı): Sodyum kanalları kısa süre sonra inaktive olur (kapanır). Bu sırada, daha yavaş açılan voltaj kapılı potasyum kanalları tamamen açılır. Hücre içindeki potasyum iyonları ($K^+$), hücre dışına akmaya başlar. Pozitif yüklü potasyum iyonlarının hücre dışına çıkışı, hücre içi potansiyelini tekrar negatif değerlere düşürür.
- Hiperpolarizasyon (Aşırı Düşüş): Potasyum kanalları yavaş kapandığı için, zar potansiyeli dinlenim potansiyelinden daha negatif bir değere inebilir.
- Dinlenim Potansiyeline Dönüş: Son olarak, sodyum-potasyum pompası ve sızıntı kanalları sayesinde zar potansiyeli tekrar dinlenim potansiyeline döner.
Yukarıdaki adımlardan da anlaşıldığı gibi, aksiyon potansiyeli oluşumu sırasında hücre içi potansiyelin yükselmesine neden olan ve ilk açılan iyon kanalları sodyum kanallarıdır.
Cevap A seçeneğidir.
