Merhaba sevgili öğrenciler,
Cümle ögeleri konusunda zarf tümleci, yüklemi (fiili veya fiilimsiyi) durum, zaman, yer-yön, miktar, sebep, araç gibi çeşitli açılardan tamamlayan ögedir. Zarf tümlecini bulmak için yükleme "nasıl?", "ne zaman?", "nereye?", "ne kadar?", "niçin?", "kiminle?", "neyle?" gibi soruları sorarız.
- A) Ali okula gitti.
- Yüklem: "gitti" (fiil)
- Özne: "Ali" (Kim gitti?)
- "Okula": "Nereye gitti?" sorusunun cevabıdır. Bu bir Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç)'dır. Bu cümlede zarf tümleci yoktur.
- B) Masa üzerinde kitap var.
- Yüklem: "var" (isim soylu yüklem)
- Özne: "kitap" (Ne var?)
- "Masa üzerinde": "Nerede var?" sorusunun cevabıdır. Bu da bir Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç)'dır. Bu cümlede de zarf tümleci yoktur.
- C) O, hızlı koşuyor.
- Yüklem: "koşuyor" (fiil)
- Özne: "O" (Kim koşuyor?)
- "Hızlı": "Nasıl koşuyor?" sorusunun cevabıdır. Fiilin yapılma biçimini bildirdiği için Zarf Tümleci'dir (durum zarfı). İşte aradığımız cümle budur.
- D) Bu ev çok güzel.
- Yüklem: "güzel" (isim soylu yüklem, ek fiil almıştır)
- Özne: "Bu ev" (Ne güzel?)
- "Çok": "Ne kadar güzel?" sorusunun cevabı olsa da, burada "güzel" kelimesi yüklem görevindedir ve "çok" kelimesi bu yüklemi derecelendiren bir zarftır. Cümlenin ögeleri açısından "çok güzel" bir bütün olarak yüklemi oluşturur. "Çok" kelimesi tek başına ayrı bir zarf tümleci olarak kabul edilmez, yüklemin bir parçasıdır. Bu cümlede zarf tümleci yoktur.
Bu analizlere göre, fiilin nasıl yapıldığını bildiren "hızlı" kelimesi C seçeneğinde zarf tümleci görevindedir.
Cevap C seçeneğidir.
