"O, her sabah erken kalkar." cümlesinde zarf tümleci hangisidir?
A) O B) her sabah C) erken D) kalkar
Bir cümlenin ögelerini bulurken ilk adım, yüklemi (fiili) belirlemektir. Cümlemizin yüklemi "kalkar" fiilidir.
İkinci adım, özneyi (işi yapanı) bulmaktır. "Kim kalkar?" diye sorduğumuzda cevabımız "O" olur. Yani "O" öznedir.
Şimdi zarf tümlecini bulmaya geçelim. Zarf tümleci, yüklemi durum, zaman, yer-yön, miktar veya sebep yönünden tamamlayan ögedir. Yükleme "nasıl?", "ne zaman?", "nereye?", "ne kadar?", "niçin?" gibi sorular sorarak zarf tümlecini buluruz.
Cümlemizdeki "kalkar" yüklemine sorular soralım:
"Ne zaman kalkar?" diye sorduğumuzda "her sabah" cevabını alırız. Bu, bir zaman zarf tümlecidir.
"Nasıl kalkar?" diye sorduğumuzda "erken" cevabını alırız. Bu, bir durum zarf tümlecidir.
Gördüğümüz gibi, bu cümlede birden fazla zarf tümleci bulunmaktadır: "her sabah" ve "erken".
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) O: Bu, cümlenin öznesidir.
B) her sabah: Bu, cümlenin zarf tümlecidir (zaman zarfı).
C) erken: Bu, cümlenin zarf tümlecidir (durum zarfı).
D) kalkar: Bu, cümlenin yüklemidir.
Soru bizden zarf tümlecini bulmamızı istiyor. Hem "her sabah" hem de "erken" zarf tümlecidir. Ancak seçeneklerde ayrı ayrı verilmişlerdir ve doğru cevap olarak C seçeneği işaretlenmiştir. "Erken" kelimesi, "kalkar" fiilinin nasıl gerçekleştiğini (erken mi, geç mi) veya ne zaman gerçekleştiğini (erken bir vakitte) belirterek yüklemi tamamlayan bir zarf tümlecidir.
