Hangi cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır?
A) Hasta olduğu için okula gelmedi.
B) Yemek yapmak için markete gitti.
C) Trafik sıkışık olduğu için geç kaldı.
D) Soğuk havadan dolayı hasta oldu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki amaç-sonuç ilişkisini bulmamız isteniyor. Öncelikle amaç-sonuç ve neden-sonuç ilişkilerini kısaca hatırlayalım ki aralarındaki farkı net bir şekilde anlayabilelim:
- Neden-Sonuç (Sebep-Sonuç): Bir olayın veya durumun neden gerçekleştiğini açıklar. "Niçin?" veya "Neden?" sorularına cevap verir. Sebep önce gerçekleşir, sonuç sonra. Örneğin: "Yağmur yağdığı için dışarı çıkmadık." (Dışarı çıkmamamızın nedeni yağmur yağmasıdır.)
- Amaç-Sonuç: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını açıklar. "Hangi amaçla?" veya "Ne maksatla?" sorularına cevap verir. Amaç henüz gerçekleşmemiştir, bir hedeftir ve eylem bu hedefe ulaşmak için yapılır. Örneğin: "Sınavı geçmek için çok çalıştı." (Çok çalışmasının amacı sınavı geçmektir, sınav henüz geçilmemiştir.)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi ilişkinin olduğunu bulalım:
- A) Hasta olduğu için okula gelmedi. Bu cümlede, "okula gelmeme" eyleminin nedeni "hasta olması"dır. Hasta olmak bir amaç değil, bir durum veya sebeptir. Bu bir neden-sonuç cümlesidir. (Neden okula gelmedi? Hasta olduğu için.)
- B) Yemek yapmak için markete gitti. Bu cümlede, "markete gitme" eyleminin amacı "yemek yapmak"tır. Kişi, yemek yapma hedefiyle markete gitmiştir. Yemek yapmak henüz gerçekleşmemiştir, bu bir hedeftir. Bu bir amaç-sonuç cümlesidir. (Hangi amaçla markete gitti? Yemek yapmak için.)
- C) Trafik sıkışık olduğu için geç kaldı. Bu cümlede, "geç kalma" eyleminin nedeni "trafiğin sıkışık olması"dır. Trafiğin sıkışık olması, geç kalmanın sebebidir. Bu bir neden-sonuç cümlesidir. (Neden geç kaldı? Trafik sıkışık olduğu için.)
- D) Soğuk havadan dolayı hasta oldu. Bu cümlede, "hasta olma" eyleminin nedeni "soğuk hava"dır. Soğuk hava, hasta olmanın sebebidir. Bu bir neden-sonuç cümlesidir. (Neden hasta oldu? Soğuk havadan dolayı.)
Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğinde bir eylemin (markete gitmek) belirli bir hedef (yemek yapmak) doğrultusunda yapıldığı anlatılmaktadır. Bu da bize amaç-sonuç ilişkisini gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
