Sabit aralıklı pekiştirme nedir?
Sevgili öğrenciler, bu soru davranışçı psikolojinin temel kavramlarından biri olan pekiştirme tarifeleriyle ilgili. Hadi bu önemli konuyu adım adım inceleyelim ve "Sabit Aralıklı Pekiştirme"nin ne anlama geldiğini netleştirelim.
Pekiştirme, bir davranışın gelecekte tekrar etme olasılığını artıran herhangi bir olay veya durumdur. Yani, bir şeyi yaptığımızda iyi bir sonuç alıyorsak, o şeyi tekrar yapma eğilimimiz artar. Davranışın devamlılığını sağlamak için pekiştirmeyi farklı zamanlarda ve şekillerde uygulayabiliriz; bunlara pekiştirme tarifeleri denir.
Bu pekiştirme tarifesinde, pekiştireç, belirli ve sabit bir zaman aralığı geçtikten sonra, doğru davranışın yapılması koşuluyla verilir. Yani, belirlenen zaman dolmadan önce ne kadar doğru davranış yaparsanız yapın, pekiştireci alamazsınız. Pekiştireç, ancak belirlenen süre dolduktan sonraki ilk doğru davranışta verilir. Bu tarifede, birey zamanın geçişine odaklanır ve pekiştirecin verileceği zaman yaklaştıkça davranış sıklığı artar.
Örnek 1: Haftalık maaş almak. Maaşınızı her hafta cuma günü alırsınız. Hafta boyunca ne kadar çok çalışırsanız çalışın, maaşınızı cuma gününden önce alamazsınız. Cuma günü geldiğinde, çalışmış olmanız koşuluyla maaşınızı alırsınız.
Örnek 2: Her saat başı e-postanızı kontrol etmek. Belirli bir e-postanın gelip gelmediğini kontrol etmek için her saat başı e-posta kutunuzu açarsınız. E-posta, saat dolmadan önce gelmiş olsa bile, siz ancak saat dolduğunda kontrol ettiğinizde onu görürsünüz.
Şimdi seçeneklere bakarak "Sabit Aralıklı Pekiştirme"nin tanımını en iyi yansıtan ifadeyi bulalım:
A) Her doğru davranıştan sonra pekiştireç verilmesi: Bu, Sürekli Pekiştirme tarifesidir. Davranışın yeni öğrenildiği aşamalarda çok etkilidir ancak sabit aralıklı pekiştirme değildir.
B) Belirli bir zaman aralığından sonra pekiştireç verilmesi: İşte bu, "Sabit Aralıklı Pekiştirme"nin tam tanımıdır. Pekiştireç, belirli bir süre (örneğin 5 dakika, 1 saat, 1 gün) geçtikten sonra verilir.
C) Rastgele zamanlarda pekiştireç verilmesi: Bu, Değişken Aralıklı Pekiştirme tarifesidir. Pekiştirecin ne zaman geleceği belli değildir, bu da davranışın daha istikrarlı bir şekilde sürdürülmesine yol açar.
D) Hiçbir zaman pekiştireç verilmemesi: Bu, pekiştirmenin olmadığı veya kesildiği durumdur ve davranışın sönmesine (ortadan kalkmasına) yol açar.
Gördüğümüz gibi, "Sabit Aralıklı Pekiştirme" belirli bir zaman diliminin dolmasını bekleyen bir pekiştirme türüdür ve bu tanım B seçeneğinde doğru bir şekilde ifade edilmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
