Hangi seçenekteki cümlede adlaşmış sıfat kullanılmamıştır?
A) Yoksullara yardım etmeliyiz.
B) Çalışkanlar ödüllendirildi.
C) Mavi gözlü çocuk güldü.
D) Akıllılar plan yapmayı sever.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçede önemli bir dil bilgisi konusu olan "adlaşmış sıfat" kavramını anlamamız gerekiyor. Adlaşmış sıfat, bir sıfatın nitelediği isim düşürüldüğünde, o sıfatın ismin yerine geçerek isim gibi kullanılması durumudur. Yani, normalde bir ismi niteleyen sıfat, isim ortadan kalkınca ismin görevini üstlenir ve çekim eklerini (çoğul eki, hal ekleri vb.) alabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yoksullara yardım etmeliyiz.
- Burada "yoksul" kelimesi bir sıfattır (yoksul insan, yoksul kişi gibi).
- Ancak cümlede "yoksul insanlar" yerine sadece "yoksullara" denilmiştir. "İnsanlar" ismi düşmüş, "yoksul" sıfatı çoğul eki (-lar) ve yönelme hal eki (-a) alarak isimleşmiştir.
- Bu nedenle, "yoksullara" kelimesi adlaşmış sıfattır.
- B) Çalışkanlar ödüllendirildi.
- "Çalışkan" kelimesi bir sıfattır (çalışkan öğrenci, çalışkan kişi gibi).
- Cümlede "çalışkan öğrenciler" veya "çalışkan insanlar" yerine sadece "çalışkanlar" denilmiştir. "Öğrenciler/insanlar" ismi düşmüş, "çalışkan" sıfatı çoğul eki (-lar) alarak isimleşmiştir.
- Bu nedenle, "çalışkanlar" kelimesi adlaşmış sıfattır.
- C) Mavi gözlü çocuk güldü.
- Burada "mavi gözlü" bir sıfat tamlamasıdır ve "çocuk" ismini nitelemektedir.
- Dikkat ederseniz, "mavi gözlü" sıfatının nitelediği "çocuk" ismi cümlede mevcuttur. Sıfat, ismin önüne gelmiş ve onu nitelemiştir.
- İsim düşmediği için "mavi gözlü" ifadesi adlaşmış sıfat değildir, normal bir sıfattır.
- D) Akıllılar plan yapmayı sever.
- "Akıllı" kelimesi bir sıfattır (akıllı insan, akıllı kişi gibi).
- Cümlede "akıllı insanlar" veya "akıllı kişiler" yerine sadece "akıllılar" denilmiştir. "İnsanlar/kişiler" ismi düşmüş, "akıllı" sıfatı çoğul eki (-lar) alarak isimleşmiştir.
- Bu nedenle, "akıllılar" kelimesi adlaşmış sıfattır.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerinde sıfatlar isimlerin yerine geçerek adlaşmışken, C seçeneğinde "mavi gözlü" sıfatı nitelediği "çocuk" ismini kaybetmemiştir. Bu yüzden C seçeneğindeki cümlede adlaşmış sıfat kullanılmamıştır.
Cevap C seçeneğidir.
