Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'akıllı' kelimesi adlaşmış sıfat olarak kullanılmıştır?
A) Akıllı telefonunu kaybetmiş.
B) Akıllı bir karar verdin.
C) Akıllılar sınıfı geçti.
D) Akıllı ve çalışkan bir öğrenci.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, 'akıllı' kelimesinin hangi cümlede adlaşmış sıfat olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "adlaşmış sıfat" ne demek, onu hatırlayalım:
- Adlaşmış Sıfat (İsimleşmiş Sıfat): Bir sıfatın nitelediği isim düşürüldüğünde, sıfatın tek başına ismin yerine geçerek isim gibi kullanılması durumudur. Genellikle sıfat, ismin aldığı çekim eklerini (çoğul eki, hal ekleri vb.) alarak adlaşır. Örneğin, "güzel insan" yerine "güzeller", "yaşlı adam" yerine "yaşlılar" demek gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Akıllı telefonunu kaybetmiş.
- Burada 'akıllı' kelimesi, 'telefon' ismini nitelemektedir. 'Telefon' bir isimdir. Dolayısıyla 'akıllı', bu cümlede bir sıfattır. Adlaşmamıştır.
- B) Akıllı bir karar verdin.
- 'Akıllı' kelimesi, 'karar' ismini nitelemektedir. 'Karar' bir isimdir. Bu cümlede de 'akıllı' kelimesi sıfat görevindedir. Adlaşmamıştır.
- C) Akıllılar sınıfı geçti.
- Bu cümlede 'akıllılar' kelimesi, aslında 'akıllı öğrenciler', 'akıllı insanlar' veya 'akıllı kişiler' gibi bir ifadeyi temsil etmektedir. 'Öğrenciler', 'insanlar' veya 'kişiler' gibi isimler düşürülmüş, 'akıllı' sıfatı ise çoğul eki (-lar) alarak ismin yerine geçmiştir. Yani 'akıllı' kelimesi burada isim gibi kullanılmıştır. İşte bu duruma adlaşmış sıfat denir.
- D) Akıllı ve çalışkan bir öğrenci.
- 'Akıllı' kelimesi, 'öğrenci' ismini nitelemektedir. 'Öğrenci' bir isimdir. Bu cümlede 'akıllı' ve 'çalışkan' kelimeleri 'öğrenci' ismini niteleyen sıfatlardır. Adlaşmamıştır.
Gördüğümüz gibi, C seçeneğinde 'akıllı' kelimesi nitelediği ismi düşürerek ismin yerine geçmiş ve çoğul eki alarak adlaşmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
