Yüklem Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem edilgen çatılıdır?

A) Kapı çalındı.
B) Ali topu attı.
C) Mektup yazdım.
D) Çiçekleri suladı.

Sevgili öğrenciler, bu soruda yüklemi edilgen çatılı olan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "edilgen çatı" ne anlama geliyor, onu hatırlayalım:

• Edilgen Çatı (Passive Voice): Bir eylemin kim tarafından yapıldığı belli olmayan veya eylemi yapanın özne olmadığı durumlarda kullanılan çatı türüdür. Edilgen çatılı fiiller genellikle fiil kök veya gövdesine "-l" veya "-n" eklerinden birini alarak oluşur. Bu tür cümlelerde özne, eylemden etkilenen varlıktır, eylemi gerçekleştiren değildir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kapı çalındı.

  Bu cümlede yüklem "çalındı" fiilidir. Kapı, kendi kendine çalma eylemini yapmaz; bir başkası tarafından çalınır. Yani eylemi yapan belli değildir veya özne eylemden etkilenendir. "Çalmak" fiiline "-ın" eki gelerek "çalınmak" fiili oluşmuştur. Bu, edilgen çatının tipik bir göstergesidir. Dolayısıyla bu cümledeki yüklem edilgen çatılıdır.

• B) Ali topu attı.

  Bu cümlede yüklem "attı" fiilidir. Eylemi yapan kişi "Ali"dir ve cümlede açıkça belirtilmiştir. Ali, atma eylemini gerçekleştiren öznedir. Fiil herhangi bir edilgenlik eki (-l, -n) almamıştır. Bu cümledeki yüklem etken çatılıdır.

• C) Mektup yazdım.

  Bu cümlede yüklem "yazdım" fiilidir. Eylemi yapan kişi "ben"dir (gizli özne). "Ben", yazma eylemini gerçekleştiren öznedir. Fiil herhangi bir edilgenlik eki (-l, -n) almamıştır. Bu cümledeki yüklem etken çatılıdır.

• D) Çiçekleri suladı.

  Bu cümlede yüklem "suladı" fiilidir. Eylemi yapan kişi "o"dur (gizli özne). "O", sulama eylemini gerçekleştiren öznedir. Fiil herhangi bir edilgenlik eki (-l, -n) almamıştır. Bu cümledeki yüklem etken çatılıdır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, yüklemi edilgen çatılı olan cümlenin A seçeneğinde yer aldığını görüyoruz. "Kapı çalındı" cümlesinde kapı, çalma eyleminden etkilenen konumdadır ve eylemi yapan kişi belli değildir.

Cevap A seçeneğidir.