Coğrafya dersinde bir öğrenci, Türkiye'nin iklim özelliklerini anlatan ders kitabından yararlanmaktadır. Bu durumda öğrencinin kullandığı kaynak çeşidi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Birinci elden kaynaktır çünkü yazar iklimi bizzat gözlemlemiştir
B) İkinci elden kaynaktır çünkü başka kaynaklardan derlenmiştir
C) Görsel kaynaktır çünkü haritalar içermektedir
D) Sözlü kaynaktır çünkü anlatıma dayalıdır
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- Adım 1: Kaynak Çeşitlerini Anlamak
Öncelikle coğrafyada kullanılan kaynak çeşitlerini hatırlayalım. Temel olarak iki tür kaynak vardır:
- Birinci elden kaynaklar: Olayı bizzat yaşayan veya gözlemleyen kişilerin aktardığı bilgilerdir. Örneğin, bir bilim insanının yaptığı saha araştırması sonucu yazdığı rapor veya bir gezginin seyahat notları birinci elden kaynaktır.
- İkinci elden kaynaklar: Başka kaynaklardan derlenerek oluşturulan bilgilerdir. Ders kitapları, ansiklopediler, makaleler (eğer yazar olayı bizzat yaşamamışsa) ikinci elden kaynaklara örnek olarak verilebilir.
- Adım 2: Soruya Odaklanmak
Sorumuzda, öğrencinin Türkiye'nin iklim özelliklerini anlatan bir ders kitabından yararlandığı belirtiliyor. Ders kitapları genellikle farklı kaynaklardan (araştırmalar, raporlar, gözlemler vb.) elde edilen bilgilerin derlenmesiyle oluşturulur.
- Adım 3: Seçenekleri Değerlendirmek
- A) Birinci elden kaynaktır çünkü yazar iklimi bizzat gözlemlemiştir: Ders kitapları genellikle tek bir yazarın bizzat gözlemlerine dayanmaz. Farklı araştırmaların ve verilerin bir araya getirilmesiyle oluşturulur. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) İkinci elden kaynaktır çünkü başka kaynaklardan derlenmiştir: Ders kitapları, farklı kaynaklardan elde edilen bilgilerin derlenmesiyle oluşturulduğu için bu seçenek doğrudur.
- C) Görsel kaynaktır çünkü haritalar içermektedir: Ders kitaplarında haritalar bulunabilir, ancak bu ders kitabını öncelikle "görsel kaynak" yapmaz. Haritalar sadece bilgiyi destekleyici unsurlardır. Kaynağın türünü belirleyen temel özellik, bilginin nereden geldiğidir.
- D) Sözlü kaynaktır çünkü anlatıma dayalıdır: Ders kitapları yazılı kaynaklardır, sözlü kaynak değildir.
Bu nedenle, doğru cevap B seçeneğidir.
