6. sınıf Neden-sonuç cümlesi nedir ve nasıl bulunur? Test 1

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "için" kelimesi neden-sonuç ilişkisi kurmamıştır?

A) Seni görmek için buraya geldim.
B) Üşüdüğü için pencereyi kapattı.
C) Yorgun olduğu için hemen uyudu.
D) Geç kaldığı için özür diledi.

Sevgili öğrenciler, bu soruda "için" kelimesinin cümledeki işlevini doğru anlamamız gerekiyor. "İçin" kelimesi Türkçede farklı anlam ilişkileri kurabilir. Bunlardan en yaygın olanları neden-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileridir. Neden-sonuç ilişkisinde bir eylemin gerçekleşme sebebi, amaç-sonuç ilişkisinde ise bir eylemin hangi hedefle yapıldığı belirtilir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Seni görmek için buraya geldim.

  Bu cümlede "buraya geldim" eyleminin amacı "seni görmek"tir. Yani, "seni görmek amacıyla buraya geldim" anlamı taşır. Burada bir eylemin gerçekleşme sebebi değil, bir hedefe yönelik yapıldığı anlatılmaktadır. Bu bir amaç-sonuç ilişkisidir, neden-sonuç ilişkisi değildir. Gelmesinin nedeni seni görmesi değil, seni görmek istemesidir.

• B) Üşüdüğü için pencereyi kapattı.

  Bu cümlede pencereyi kapatma eyleminin nedeni "üşümesi"dir. Üşüme durumu, pencereyi kapatma eyleminin doğrudan sebebidir. Yani, "üşüdüğü sebepten dolayı pencereyi kapattı" diyebiliriz. Bu, açıkça bir neden-sonuç ilişkisidir.

• C) Yorgun olduğu için hemen uyudu.

  Burada hemen uyuma eyleminin nedeni "yorgun olması"dır. Yorgunluk, uyuma eyleminin gerçekleşme sebebidir. Yani, "yorgun olduğu sebepten dolayı hemen uyudu" anlamı vardır. Bu da bir neden-sonuç ilişkisidir.

• D) Geç kaldığı için özür diledi.

  Bu cümlede özür dileme eyleminin nedeni "geç kalması"dır. Geç kalma durumu, özür dileme eyleminin sebebidir. Yani, "geç kaldığı sebepten dolayı özür diledi" anlamı taşır. Bu da bir neden-sonuç ilişkisidir.

Gördüğümüz gibi B, C ve D seçeneklerinde "için" kelimesi bir eylemin nedenini belirtirken, A seçeneğinde bir eylemin amacını belirtmiştir. Bu nedenle, neden-sonuç ilişkisi kurmayan cümle A seçeneğidir.

Cevap A seçeneğidir.