🎓 Sosyolojinin kurucuları kimlerdir Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, sosyolojinin temelini atan ve bu disiplinin şekillenmesinde önemli rol oynayan başlıca düşünürleri ve onların temel fikirlerini kapsamaktadır. Auguste Comte, Karl Marx, Émile Durkheim ve Max Weber'in hayatları, eserleri ve sosyolojiye katkıları bu notun ana odak noktasıdır.
📌 Auguste Comte
Auguste Comte, sosyolojinin isim babası olarak kabul edilir. Pozitivizm felsefesinin kurucusudur.
- Sosyolojiyi "sosyal fizik" olarak adlandırmıştır.
- Toplumların bilimsel yöntemlerle incelenmesi gerektiğini savunmuştur.
- Üç hal yasası (teolojik, metafizik, pozitif) ile toplumların gelişimini açıklamıştır.
💡 İpucu: Comte, bilginin amaca yönelik ve pratik olması gerektiğini savunmuştur.
📌 Karl Marx
Karl Marx, tarihsel materyalizm ve sınıf mücadelesi kavramlarıyla tanınır. Kapitalizmin eleştirisini yapmıştır.
- Toplumların ekonomik yapısının, sosyal ve politik kurumları belirlediğini savunmuştur.
- Sınıf mücadelesinin (burjuvazi ve proletarya) toplumsal değişimin temel motoru olduğunu ileri sürmüştür.
- "Yabancılaşma" kavramı Marx'ın önemli fikirlerinden biridir.
⚠️ Dikkat: Marx, kapitalizmin kendi iç çelişkileri nedeniyle yıkılacağını ve komünizmin geleceğini öngörmüştür.
📌 Émile Durkheim
Émile Durkheim, sosyolojiyi bağımsız bir bilim dalı olarak kurumsallaştırmaya çalışmıştır. Toplumsal olguları incelemiştir.
- "Toplumsal olgular" kavramını geliştirmiştir (bireylerin davranışlarını etkileyen, dışsal ve zorlayıcı nitelikteki sosyal gerçeklikler).
- "İntihar" çalışması, sosyolojik araştırmaların öncülerindendir.
- Toplumsal dayanışma (mekanik ve organik) kavramlarını ortaya atmıştır.
📝 Not: Durkheim, toplumun birey üzerindeki etkisini vurgulamıştır.
📌 Max Weber
Max Weber, sosyolojide yorumlayıcı (yorumsamacı) yaklaşımın öncülerindendir. Eylemin anlamını anlamaya odaklanmıştır.
- "Sosyal eylem" kavramını geliştirmiştir (bireylerin davranışlarının başkalarının davranışlarını dikkate alarak anlam kazandığı eylemler).
- "İdeal tipler" kavramını kullanmıştır (sosyal olguları analiz etmek için kullanılan kavramsal araçlar).
- "Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu" adlı eseri ünlüdür.
💡 İpucu: Weber, değer yargılarının bilimsel araştırmayı etkilememesi gerektiğini savunmuştur (değerden bağımsızlık ilkesi).
