Sevgili öğrenciler, bu soru Göktürk Kağanlığı'nın kuruluş dönemindeki idari yapısını anlamamızı istiyor. Göktürkler, Türk tarihinde önemli bir yere sahip büyük bir devlettir. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:
- Göktürk Kağanlığı'nın Kuruluşu: Göktürk Kağanlığı, 552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulmuştur. Bumin Kağan, Avarlara karşı isyan ederek bağımsızlığını ilan etmiş ve Türk boylarını tek çatı altında toplamıştır.
- İdari Yapı ve İkiye Ayrılma: Bumin Kağan, devleti kurarken, yönetimde bir ikili sistem benimsemiştir. Kendisi "Kağan" unvanıyla devletin doğu kanadını yönetirken, kardeşi İstemi'ye "Yabgu" unvanını vererek batı kanadının yönetimini ona bırakmıştır. Bu durum, Göktürk Kağanlığı'nın daha kuruluş aşamasında idari olarak doğu ve batı şeklinde ikiye ayrıldığını göstermektedir. Bu ayrım, merkezi otoritenin Kağan'da olduğu, ancak batı kanadının da önemli bir özerkliğe sahip olduğu bir yönetim biçimiydi.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- Bumin Kağan: Yukarıda açıkladığımız gibi, bu idari ayrım onun döneminde, devletin kuruluşuyla birlikte gerçekleşmiştir.
- Mukan Kağan: Bumin Kağan'ın oğlu ve halefidir. Onun döneminde Göktürk Kağanlığı en geniş sınırlarına ulaşmış ve en parlak dönemini yaşamıştır, ancak doğu-batı ayrımı ondan önce Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.
- İstemi Yabgu: Bumin Kağan'ın kardeşidir ve batı kanadının yöneticisidir. Ancak bu ayrımı yapan ve sistemi kuran Kağan Bumin'dir. İstemi Yabgu bu sistemin bir parçasıdır.
- Tapo Kağan: Mukan Kağan'dan sonra tahta geçen önemli kağanlardan biridir. Onun döneminde de devletin idari yapısı devam etmiştir, ancak ayrım ondan çok önce yapılmıştır.
- Sonuç: Göktürk Kağanlığı'nın doğu ve batı olarak idari bir ayrıma tabi tutulması, devletin kurucusu olan Bumin Kağan döneminde gerçekleşmiştir. Bu, Türk devlet geleneğindeki "ikili teşkilat" yapısının bir örneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
