Davranışın sönme sürecindeki değişimini anlamak, öğrenme psikolojisinin temel konularından biridir. Bu süreci adım adım inceleyelim:
- Sönme Nedir? Bir davranışın sönmesi, daha önce pekiştirilen (ödüllendirilen) bir davranışın artık pekiştirilmemesi durumunda, o davranışın zamanla azalması ve sonunda ortadan kalkması sürecidir. Örneğin, bir çocuk ağladığında istediğini alıyorsa (pekiştirme), ağlaması durdurulduğunda (pekiştirme kesildiğinde) ağlama davranışı sönmeye başlar.
- Sönme Patlaması (Extinction Burst): Pekiştirme aniden kesildiğinde, davranışın hemen azalmasını bekleyebiliriz. Ancak çoğu zaman, davranışın sıklığında, yoğunluğunda veya süresinde geçici bir artış gözlemlenir. Buna "sönme patlaması" denir. Çocuk örneğinde, ağlaması artık işe yaramadığında, çocuk önce daha şiddetli veya daha uzun süre ağlayabilir. Bu, davranışın "son bir çaba" göstermesi gibidir.
- Davranışın Azalması: Sönme patlaması aşamasından sonra, davranışın artık işe yaramadığını "öğrendikçe", davranışın sıklığı ve yoğunluğu giderek azalır. Sonunda, davranış tamamen ortadan kalkabilir veya çok düşük bir seviyeye inebilir.
- A) Aniden tamamen kaybolur: Bu doğru değildir. Davranış genellikle kademeli olarak azalır ve sönme patlaması nedeniyle başlangıçta artış gösterebilir.
- B) Önce artar, sonra azalır: Bu açıklama, sönme patlaması ve ardından gelen davranış azalmasını mükemmel bir şekilde özetler. Davranış, pekiştirme kesildiğinde önce bir "son çaba" gösterir gibi artar, ancak bu çaba sonuç vermeyince zamanla azalır.
- C) Hiç değişmez: Bu kesinlikle yanlıştır. Pekiştirme kesildiğinde davranışta mutlaka bir değişim olur; ya azalır ya da başlangıçta artış gösterir.
- D) Sürekli artar: Bu da yanlıştır. Davranışın amacı pekiştirme almak olduğu için, pekiştirme kesildiğinde sürekli artması mantıksızdır ve davranışın sönme sürecinin doğasına aykırıdır.
Bu nedenle, sönme sürecinde davranışın değişimi en doğru şekilde önce artar, sonra azalır şeklinde ifade edilir.
Cevap B seçeneğidir.
