İnsanın cüz-i iradesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) İnsan özgürce seçim yapabilir
B) Sorumluluk bu iradeye dayanır
C) Allah'ın iradesinden bağımsızdır
D) Sınırlı bir iradedir
Sevgili öğrenciler, bu soru İslam inancındaki önemli kavramlardan biri olan "cüz-i irade" yani insanın sınırlı özgür iradesi hakkındadır. Cüz-i irade, insanın kendi tercihleriyle iyi veya kötü, doğru veya yanlış arasında seçim yapabilme yeteneğidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İnsan özgürce seçim yapabilir: Bu ifade, cüz-i iradenin temel tanımıdır. İnsan, belirli sınırlar içinde kendi kararlarını verme ve eylemlerini seçme özgürlüğüne sahiptir. Örneğin, ders çalışmayı veya oyun oynamayı seçmek gibi. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- B) Sorumluluk bu iradeye dayanır: İnsan, özgürce seçim yapabildiği için (cüz-i iradesi olduğu için) bu seçimlerinin sonuçlarından da sorumludur. Eğer bir insan seçim yapma yeteneğine sahip olmasaydı, yaptıklarından sorumlu tutulması adil olmazdı. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
- C) Allah'ın iradesinden bağımsızdır: Bu ifade yanlıştır. İslam inancına göre, evrendeki her şey Allah'ın külli iradesine (mutlak ve sınırsız iradesine) bağlıdır. İnsanın cüz-i iradesi de Allah'ın külli iradesi içinde ve onun belirlediği sınırlar dahilinde işler. İnsan bir şeyi diler ve seçer, ancak o dileğin gerçekleşmesi veya yaratılması Allah'ın iznine ve iradesine bağlıdır. Hiçbir şey Allah'ın iradesinden tamamen bağımsız değildir.
- D) Sınırlı bir iradedir: "Cüz-i" kelimesi zaten "parçalı", "kısmi" veya "sınırlı" anlamına gelir. İnsanın iradesi, Allah'ın sınırsız iradesinin aksine, zaman, mekan, bilgi ve güç gibi pek çok faktörle sınırlıdır. İnsan her istediğini yapamaz, her şeyi bilemez ve her şeyi yaratamaz. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, insanın cüz-i iradesinin Allah'ın iradesinden bağımsız olduğu düşüncesi yanlıştır. İnsanın iradesi, Allah'ın külli iradesi çerçevesinde ve onun izniyle varlık bulur.
Cevap C seçeneğidir.
