Çoğul ad nedir (-lar -ler eki) Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çoğul eki (-lar/-ler) yanlış kullanılmıştır?

A) Kediler miyavlıyor.
B) Kuşlar uçuyor.
C) Ağaçlar yeşillendi.
D) Evler büyükdür.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, Türkçede çoğul eki olan "-lar/-ler"in veya genel olarak eklerin doğru kullanımını anlamamız gerekiyor. Özellikle çoğul öznelerle fiil veya yüklem uyumu konusunda dikkatli olmalıyız. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kediler miyavlıyor.

  Bu cümlede "Kediler" çoğul bir öznedir ve canlı varlıkları ifade eder. Türkçede, canlı varlıkları ifade eden çoğul öznelerden sonra gelen fiil tekil de olabilir, çoğul da olabilir. Yani "Kediler miyavlıyor" da "Kediler miyavlıyorlar" da dil bilgisi açısından doğrudur. Ancak genellikle tekil fiil kullanımı tercih edilir. Bu nedenle, bu cümlede çoğul eki doğru kullanılmıştır ve cümlede bir yanlışlık yoktur.

• B) Kuşlar uçuyor.

  Tıpkı A seçeneğindeki gibi, "Kuşlar" çoğul bir özne olup canlı varlıkları ifade eder. Bu tür durumlarda fiilin tekil kullanılması dil bilgisi kurallarına uygundur. "Kuşlar uçuyor" cümlesi doğrudur. Çoğul eki doğru kullanılmıştır.

• C) Ağaçlar yeşillendi.

  "Ağaçlar" çoğul bir özne olmasına rağmen, cansız varlıkları ifade eder. Türkçede cansız varlıkları veya bitkileri ifade eden çoğul öznelerden sonra gelen fiil veya yüklem mutlaka tekil olmalıdır. "Ağaçlar yeşillendiler" şeklinde bir kullanım yanlış olurdu. Bu cümlede fiil tekil kullanıldığı için dil bilgisi açısından doğrudur. Çoğul eki doğru kullanılmıştır.

• D) Evler büyükdür.

  Bu cümlede "Evler" çoğul bir öznedir ve cansız varlıkları ifade eder. Cansız varlıkları ifade eden çoğul öznelerden sonra gelen yüklem tekil olmalıdır, bu kurala uyulmuştur ("büyükdür" tekil bir yüklemdir). Ancak burada farklı bir dil bilgisi kuralı ihlal edilmiştir: ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralı.

  • Türkçede, sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p - FıSTıKÇı ŞaHaP) biten bir kelimeye 'd' veya 'c' ile başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki 'd' harfi 't'ye, 'c' harfi ise 'ç'ye dönüşür.
  • "Büyük" kelimesi 'k' (sert ünsüz) ile bitmektedir. Bu kelimeye "-dir" ekinin gelmesiyle "büyükdür" değil, "büyüktür" şeklinde yazılması ve söylenmesi gerekir.
  • Bu nedenle, "Evler büyükdür" cümlesi yazım ve dil bilgisi açısından yanlıştır. Doğrusu "Evler büyüktür" olmalıdır. Cümledeki çoğul eki (-ler) "Evler" kelimesinde doğru kullanılmış olsa da, yüklemdeki ek yanlış yazılmıştır ve bu da cümlenin genel dil bilgisi yapısını bozar.

Bu açıklamalara göre, çoğul ekinin kullanıldığı bir cümlede (Evler) başka bir ekin (yüklem eki) yanlış yazılmasından kaynaklanan bir hata D seçeneğinde bulunmaktadır.

Cevap D seçeneğidir.