Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, küçük harfle yapılan kısaltmalara gelen eklerin doğru yazımı kuralını inceleyeceğiz. Türkçede kısaltmalara ek getirilirken belirli kurallar vardır ve bu kurallar, kısaltmanın büyük harfle mi yoksa küçük harfle mi yapıldığına göre değişiklik gösterir.
- Genel Kural: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın okunuşu değil, kısaltmanın temsil ettiği kelimenin okunuşu esas alınır ve ekler kesme işaretiyle ayrılır.
- Örneğin: "cm" (santimetre) kısaltmasına "-i" eki getirilirken "santimetreyi" kelimesinin okunuşu esas alınır ve "cm'yi" şeklinde yazılır. "kg" (kilogram) kısaltmasına "-dan" eki getirilirken "kilogramdan" kelimesinin okunuşu esas alınır ve "kg'dan" şeklinde yazılır.
Şimdi seçenekleri bu kural çerçevesinde inceleyelim:
- A) m'de uzunluk ölçüsüdür.
- Buradaki "m" kısaltması "metre" kelimesini temsil eder. Cümlenin anlamı "Metre de uzunluk ölçüsüdür." şeklindedir. Buradaki "de" bağlaç olan "de"dir ve "de/da" bağlacı her zaman ayrı yazılır. Eğer "de" eki, "metre" kelimesine gelen bir bulunma hâli eki olsaydı ("metrede"), o zaman "m'de" yazımı doğru olabilirdi. Ancak cümlenin anlamından dolayı "de" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir: "m de uzunluk ölçüsüdür." Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) cm'lerle ölçüldü.
- Buradaki "cm" kısaltması "santimetre" kelimesini temsil eder. "Santimetrelerle" ifadesi doğru olsa da, küçük harfle yapılan kısaltmalara çoğul eki ("-ler/-lar") getirilmesi genellikle tercih edilmez ve dil bilgisi açısından tartışmalı kabul edilir. Bu tür durumlarda kısaltmanın açılımı olan kelimenin kullanılması ("santimetrelerle") daha doğrudur. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
- C) kg'ları tarttık.
- Buradaki "kg" kısaltması "kilogram" kelimesini temsil eder. "Kilogramları" ifadesi doğru olsa da, B seçeneğinde olduğu gibi, küçük harfle yapılan kısaltmalara çoğul eki ("-ler/-lar") getirilmesi genellikle tercih edilmez ve kısaltmanın açılımı olan kelimenin kullanılması ("kilogramları") daha doğrudur. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) mm'den küçüktür.
- Buradaki "mm" kısaltması "milimetre" kelimesini temsil eder. "Milimetre" kelimesine "-den" ayrılma hâli eki geldiğinde "milimetreden" olur. Kurala göre kısaltmaya ek getirilirken kelimenin okunuşu esas alınır ve kesme işareti kullanılır. Dolayısıyla "mm'den" yazımı tamamen doğrudur. Bu kullanım, Türk Dil Kurumu'nun da örnek olarak gösterdiği bir yazım şeklidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, küçük harfle yapılan kısaltmaya gelen ekin doğru yazıldığı cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
