Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' bağlacı yanlış yazılmıştır?
A) O da bu akşam sinemaya gelecek.
B) Kitap da okumayı çok severim.
C) Sınavda başarılı olmak için çalışmalısın.
D) Bu konuda sen de fikrini söyle.
E) Yarınki toplantıda biz de hazır bulunacağız.
Merhaba sevgili öğrenciler!
'de' / 'da' ekinin veya bağlacının doğru yazımı, Türkçede sıkça karıştırılan konulardan biridir. Bu soruyu çözebilmek için öncelikle 'de' / 'da' bağlacı ile '-de' / '-da' hal ekinin farkını çok iyi anlamamız gerekiyor.
- Bağlaç olan 'de' / 'da':
- Her zaman kelimeden ayrı yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece biraz daralır veya vurgu değişir.
- Genellikle "bile" anlamı katar.
- Kesinlikle 'te' / 'ta' şeklini almaz.
- Örnek: "Sen de gel." (Sen bile gel.)
- Ek olan '-de' / '-da' (bulunma hal eki):
- Her zaman kelimeye bitişik yazılır.
- Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya anlamsız hale gelir.
- "Nerede?", "Kimde?", "Ne zaman?" sorularına cevap verir.
- Sert ünsüzle biten kelimelere geldiğinde 'te' / 'ta' şeklini alabilir (ünsüz benzeşmesi).
- Örnek: "Kitaplar masanda." (Nerede? Masada.)
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:
- A) O da bu akşam sinemaya gelecek.
- 'da' kelimeden ayrı yazılmış.
- Cümleden çıkaralım: "O bu akşam sinemaya gelecek." Anlam bozulmuyor, sadece "o bile" anlamı kayboluyor.
- Buradaki 'da' bir bağlaçtır ve doğru yazılmıştır.
- B) Kitap da okumayı çok severim.
- 'da' kelimeden ayrı yazılmış.
- Cümleden çıkaralım: "Kitap okumayı çok severim." Anlam bozulmuyor, "kitap bile" anlamı kayboluyor.
- Buradaki 'da' bir bağlaçtır ve doğru yazılmıştır.
- C) Sınavda başarılı olmak için çalışmalısın.
- 'da' kelimeye bitişik yazılmış.
- Cümleden çıkaralım: "Sınav başarılı olmak için çalışmalısın." Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor, anlamsız hale geliyor.
- "Nerede başarılı olmak?" sorusuna "Sınavda" cevabını veriyor.
- Buradaki '-da' bir bulunma hal ekidir ve kelimeye bitişik yazılması doğrudur. Ancak soru bize 'de' bağlacının yanlış yazıldığı cümleyi soruyor. Bu cümlede ise 'de' bağlacı hiç yoktur, bir hal eki vardır. Bu nedenle, sorunun odağı olan 'de' bağlacı bu cümlede bulunmadığı için, diğer seçeneklerden farklıdır ve sorunun cevabıdır.
- D) Bu konuda sen de fikrini söyle.
- 'de' kelimeden ayrı yazılmış.
- Cümleden çıkaralım: "Bu konuda sen fikrini söyle." Anlam bozulmuyor, "sen bile" anlamı kayboluyor.
- Buradaki 'de' bir bağlaçtır ve doğru yazılmıştır.
- E) Yarınki toplantıda biz de hazır bulunacağız.
- 'de' kelimeden ayrı yazılmış.
- Cümleden çıkaralım: "Yarınki toplantıda biz hazır bulunacağız." Anlam bozulmuyor, "biz bile" anlamı kayboluyor.
- Buradaki 'de' bir bağlaçtır ve doğru yazılmıştır.
Diğer seçeneklerde 'de' bağlacı doğru bir şekilde ayrı yazılmıştır. C seçeneğinde ise 'da' bir bağlaç değil, bulunma hal ekidir ve doğru bir şekilde bitişik yazılmıştır. Ancak soru bize 'de' bağlacının yanlış yazıldığı cümleyi sorduğu için, 'de' bağlacının hiç bulunmadığı bu seçenek, sorunun cevabı olmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
