Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, zarf-fiil farklı bir anlam ilişkisi kurmuştur?
A) Güneş
doğarken, kuş sesleri etrafı kapladı.
B) Soruları
düşünmeden cevapladı, bu yüzden hata yaptı.
C) Yemeğini
bitirince hemen dışarı çıktı.
D) Kitabı
okuyalı iki yıl oldu.
E) Kapıyı
çalar çalmaz, içeriden bir ses geldi.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek zarf-fiillerin cümledeki farklı anlam ilişkilerini anlamaya çalışalım. Unutmayın, her adımda dikkatli olmak ve mantık yürütmek bizi doğru cevaba ulaştıracaktır.
Zarf-Fiil Nedir?
- Zarf-fiiller (ulaçlar), fiillere gelerek onları zarf (belirteç) görevine sokan eklerdir. Cümleye zaman, durum, neden-sonuç gibi anlamlar katarlar.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Güneş doğarken, kuş sesleri etrafı kapladı.
- Bu cümlede "doğarken" zarf-fiili, "kuş seslerinin etrafı kaplaması" eyleminin zamanını belirtiyor. Yani, kuş sesleri ne zaman etrafı kapladı? Güneş doğarken.
- B) Soruları düşünmeden cevapladı, bu yüzden hata yaptı.
- Bu cümlede "düşünmeden" zarf-fiili, "cevapladı" fiilini durum yönünden belirtiyor. Nasıl cevapladı? Düşünmeden. Aynı zamanda, düşünmeden cevaplaması, hata yapmasının nedenidir. Bu seçenek diğerlerinden farklı bir anlam ilişkisi kuruyor.
- C) Yemeğini bitirince hemen dışarı çıktı.
- Bu cümlede "bitirince" zarf-fiili, "dışarı çıktı" eyleminin zamanını belirtiyor. Ne zaman dışarı çıktı? Yemeğini bitirince.
- D) Kitabı okuyalı iki yıl oldu.
- Bu cümlede "okuyalı" zarf-fiili, "iki yıl oldu" ifadesinin zamanını belirtiyor. Ne zamandan beri iki yıl oldu? Kitabı okuyalı.
- E) Kapıyı çalar çalmaz, içeriden bir ses geldi.
- Bu cümlede "çalar çalmaz" zarf-fiili, "içeriden bir ses geldi" eyleminin zamanını belirtiyor. Ne zaman ses geldi? Kapıyı çalar çalmaz.
Gördüğümüz gibi, A, C, D ve E seçeneklerinde zarf-fiiller temel olarak zaman anlamı katarken, B seçeneğinde hem durum hem de neden-sonuç anlamı katmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
