Hücre zarından madde geçişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Difüzyon, maddenin çok olduğu yerden az olduğu yere geçişidir.
B) Osmoz, suyun difüzyonudur.
C) Aktif taşıma, enerji harcanarak yapılır.
D) Endositoz, büyük moleküllerin hücre içine alınmasıdır.
E) Pasif taşıma, sadece canlı hücrelerde gerçekleşir.
Hücre zarından madde geçişi, canlılığın devamı için hayati öneme sahip bir süreçtir. Bu geçişler, moleküllerin büyüklüğüne, yoğunluk farkına ve hücrenin enerji ihtiyacına göre farklı mekanizmalarla gerçekleşir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Difüzyon, maddenin çok olduğu yerden az olduğu yere geçişidir. Bu ifade doğrudur. Difüzyon, moleküllerin kendi kinetik enerjileri sayesinde, yoğunluklarının yüksek olduğu ortamdan düşük olduğu ortama doğru hareket etmesidir. Bu bir pasif taşıma şeklidir ve enerji harcanmaz.
- B) Osmoz, suyun difüzyonudur. Bu ifade de doğrudur. Osmoz, yarı geçirgen bir zar aracılığıyla su moleküllerinin yoğunluk farkına bağlı olarak çok olduğu yerden az olduğu yere doğru hareket etmesidir. Bu da bir pasif taşıma şeklidir.
- C) Aktif taşıma, enerji harcanarak yapılır. Bu ifade doğrudur. Aktif taşıma, moleküllerin yoğunluk farkına karşı (az yoğun ortamdan çok yoğun ortama) veya büyük moleküllerin taşınması sırasında gerçekleşir. Bu süreçte hücre, ATP (enerji) harcar ve taşıyıcı proteinler görev alır.
- D) Endositoz, büyük moleküllerin hücre içine alınmasıdır. Bu ifade doğrudur. Endositoz, hücre zarının içeri doğru çöküntü yaparak büyük molekülleri, partikülleri veya hatta mikroorganizmaları bir kesecik (vezikül) içinde hücre içine almasıdır. Fagositoz (katı maddelerin alınması) ve pinositoz (sıvı maddelerin alınması) endositoz çeşitleridir. Bu süreç de enerji gerektirir.
- E) Pasif taşıma, sadece canlı hücrelerde gerçekleşir. Bu ifade yanlıştır. Pasif taşıma (difüzyon, osmoz, kolaylaştırılmış difüzyon), moleküllerin kendi kinetik enerjileri ve yoğunluk farkına bağlı olarak gerçekleşir. Bu süreçte hücre, kendi metabolik enerjisini (ATP) harcamaz. Bu nedenle, pasif taşıma sadece canlı hücrelerde değil, cansız ortamlarda da (örneğin, bir damla mürekkebin suya yayılması) veya ölü hücre zarlarında belirli koşullar altında gerçekleşebilir. Canlı hücrelerde gerçekleşmesi için hücrenin canlı olmasına gerek yoktur, sadece yoğunluk farkının ve zarın geçirgenliğinin uygun olması yeterlidir. Aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz gibi enerji gerektiren taşıma şekilleri ise sadece canlı hücrelerde gerçekleşir.
Cevap E seçeneğidir.
