Sevgili öğrenciler, bu soruda 'de'nin bağlaç olarak kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Türkçede 'de' iki farklı şekilde karşımıza çıkar: ya bir ek olarak (bulunma hali eki -da/-de/-ta/-te) ya da bir bağlaç olarak (da/de).
- Bağlaç olan 'de' (da/de): Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz veya sadece biraz daralır. Genellikle "dahi", "bile", "ayrıca" gibi anlamlar katar ve her zaman ayrı yazılır. Ünsüz benzeşmesi kuralına uymaz, yani 'ta' veya 'te' şeklinde yazılamaz.
- Ek olan '-de' (bulunma hali eki -da/-de/-ta/-te): Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı tamamen bozulur. "Nerede?" sorusuna cevap verir ve her zaman kelimeye bitişik yazılır. Ünsüz benzeşmesi kuralına uyar, yani 'ta' veya 'te' şeklinde de yazılabilir.
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre adım adım inceleyelim:
- A) Kitap okumayı da çok severim. Buradaki 'da' kelimeden ayrı yazılmıştır. Cümleden çıkarıp okuyalım: "Kitap okumayı çok severim." Cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece "ayrıca", "bunun yanı sıra" gibi bir anlam eksiliyor. Bu 'da', "kitap okumayı bile/dahi çok severim" anlamı katmaktadır. Bu durumda, 'da' bağlaç olarak kullanılmıştır.
- B) Evde ders çalışıyorum. Buradaki 'de' kelimeye bitişik yazılmıştır. Cümleden çıkarıp okuyalım: "Ev ders çalışıyorum." Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor. "Nerede ders çalışıyorum?" sorusuna "Evde" cevabını verir. Bu bir bulunma hali ekidir.
- C) Bahçede oynuyorlar. Buradaki 'de' kelimeye bitişik yazılmıştır. Cümleden çıkarıp okuyalım: "Bahçe oynuyorlar." Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor. "Nerede oynuyorlar?" sorusuna "Bahçede" cevabını verir. Bu bir bulunma hali ekidir.
- D) Masada kalem var. Buradaki 'da' kelimeye bitişik yazılmıştır. Cümleden çıkarıp okuyalım: "Masa kalem var." Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor. "Nerede kalem var?" sorusuna "Masada" cevabını verir. Bu bir bulunma hali ekidir.
Yukarıdaki incelemelere göre, 'de'nin bağlaç olarak kullanıldığı tek cümle A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
