Türkçede 'de' (veya 'da', 'te', 'ta') iki farklı görevde bulunabilir. Bu görevleri ayırt etmek için bazı ipuçları vardır:
- Bağlaç olan 'de' (da): Bu 'de' her zaman kelimeden ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz veya çok az değişir, genellikle "bile" veya "dahi" anlamı katar. Örneğin: "Sen de gel." cümlesinde 'de' ayrı yazılmıştır ve çıkarıldığında "Sen gel." anlamlı kalır.
- Ek olan '-de' (-da, -te, -ta): Bu '-de' her zaman kelimeye bitişik yazılır. İsmin bulunma hal ekidir ve bir şeyin nerede bulunduğunu veya eylemin nerede gerçekleştiğini belirtir. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı tamamen bozulur veya cümle anlamsız hale gelir. Örneğin: "Kitaplar çantada." cümlesinde 'da' bitişik yazılmıştır ve çıkarıldığında "Kitaplar çanta." anlamsız olur.
Şimdi "Evde yemek yedik." cümlesini inceleyelim:
- Cümlede geçen 'de' eki, 'ev' kelimesine bitişik yazılmıştır ('evde'). Bu, onun bir ek olabileceğine dair güçlü bir ipucudur.
- Şimdi 'de' ekini cümleden çıkarmayı deneyelim: "Ev yemek yedik." Bu cümle anlamsız hale gelmektedir. Yemek yeme eyleminin nerede gerçekleştiği bilgisi kaybolmuştur.
- 'Evde' kelimesi, yeme eyleminin gerçekleştiği yeri (evi) belirtmektedir. Bu, ismin bulunma halinin (nerede?) temel görevidir.
Bu nedenlerle, "Evde yemek yedik." cümlesindeki 'de', ismin bulunma hal eki görevindedir.
Cevap B seçeneğidir.
