Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ağız" sözcüğü yan anlamıyla kullanılmıştır?
A) Bebeğin ağzı süt kokuyordu.
B) Bu adamın ağzı laf yapmaz.
C) Dere yatağının ağzı taştan kapanmıştı.
D) Ağzından çıkan her söze dikkat etmeliydi.
E) Onun ağzına bakarak hareket etme.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruyu birlikte adım adım inceleyerek "ağız" sözcüğünün hangi cümlede yan anlamda kullanıldığını bulalım. Unutmayın, kelimelerin anlamlarını doğru anlamak, dil becerilerimizi geliştirmemize yardımcı olur.
- Adım 1: Kelime Anlamlarını Hatırlayalım
- Gerçek Anlam (Temel Anlam): Bir kelimenin akla gelen ilk anlamıdır. Örneğin, "ağız" kelimesi için ilk akla gelen, insanların ve hayvanların yemek yeme ve konuşma organıdır.
- Yan Anlam: Kelimenin gerçek anlamıyla ilişkili, fakat ondan biraz uzaklaşmış anlamıdır. Genellikle benzerlik veya yakınlık ilgisiyle kurulur.
- Mecaz Anlam: Kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı anlamdır. Genellikle bir benzetme veya ilgi sonucu ortaya çıkar.
- Adım 2: Seçenekleri İnceleyelim
- A) Bebeğin ağzı süt kokuyordu. Bu cümlede "ağız" kelimesi gerçek anlamında, yani bebeğin yemek yeme ve konuşma organı anlamında kullanılmıştır.
- B) Bu adamın ağzı laf yapmaz. Burada "ağız" kelimesi, konuşma yeteneği anlamında kullanılmış, ancak gerçek anlamından tamamen uzaklaşmamıştır. Bu nedenle mecaz anlamda değildir. Ancak, "laf yapmamak" deyimiyle birlikte kullanıldığında, kişinin konuşma beceriksizliğini ifade ettiği için mecaz anlama yakındır.
- C) Dere yatağının ağzı taştan kapanmıştı. Bu cümlede "ağız" kelimesi, derenin başlangıç veya giriş bölümü anlamında kullanılmıştır. Bu, "ağız" kelimesinin gerçek anlamıyla doğrudan ilişkili olmasa da, bir açıklık veya giriş noktası benzerliği üzerinden kurulmuş bir anlamdır. Bu nedenle yan anlamdadır.
- D) Ağzından çıkan her söze dikkat etmeliydi. Bu cümlede "ağız" kelimesi, konuşma eyleminin kaynağı olarak kullanılmıştır. Gerçek anlamıyla ilişkili olsa da, doğrudan organı ifade etmemektedir.
- E) Onun ağzına bakarak hareket etme. Bu cümlede "ağız" kelimesi, bir kişinin söylediklerini veya direktiflerini takip etmek anlamında kullanılmıştır. Bu da gerçek anlamıyla bağlantılıdır.
- Adım 3: Doğru Seçeneği Belirleyelim
- "Ağız" kelimesi, C seçeneğinde dere yatağının başlangıç noktası anlamında kullanılarak yan anlam kazanmıştır. Diğer seçeneklerde ise kelime ya gerçek anlamında ya da gerçek anlamına yakın bir şekilde kullanılmıştır.
Tebrikler! Soruyu başarıyla çözdük. Kelimelerin anlamlarını dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaştık.
Cevap C seçeneğidir.
