Türklerin yerleşik hayata geçmesinde hangi sosyoekonomik faaliyet etkili olmuştur?
A) Avcılık ve toplayıcılık B) Hayvancılık C) Tarım D) Ticaret
Öncelikle soruyu dikkatlice okuyalım: "Türklerin yerleşik hayata geçmesinde hangi sosyoekonomik faaliyet etkili olmuştur?" Bu soru, insan topluluklarının göçebe yaşamdan sabit bir yerde yaşamaya başlamasını sağlayan temel faaliyeti arıyor.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Avcılık ve toplayıcılık: Bu faaliyet, insanların besin kaynaklarını takip etmesini gerektirir. Hayvanların göç yollarına veya bitkilerin yetiştiği mevsimsel alanlara göre sürekli yer değiştirmeyi zorunlu kılar. Dolayısıyla, yerleşik hayatın değil, göçebe hayatın temelidir. Bu seçeneği eliyoruz.
B) Hayvancılık: Türklerin tarihinde hayvancılık, özellikle göçebe hayvancılık (konar-göçerlik) çok önemli bir yer tutar. Hayvanları otlatmak için mevsimlere göre yaylaklar (yazlık otlaklar) ve kışlaklar (kışlık barınaklar) arasında hareket etmek gerekir. Bu durum, yarı yerleşik veya mevsimlik göçebe bir yaşam tarzını beraberinde getirir ancak tamamen yerleşik hayata geçişi sağlamaz. Bu seçeneği de eliyoruz.
D) Ticaret: Ticaret, genellikle yerleşik hayata geçmiş veya en azından belirli merkezlerde toplanmış topluluklar arasında gelişen bir faaliyettir. İnsanlar yerleşik hayata geçtikten sonra ürettikleri fazlalıkları veya ihtiyaç duydukları ürünleri takas etmek için ticarete başlarlar. Ticaret, yerleşik hayatın bir sonucu veya geliştiricisi olabilir, ancak doğrudan yerleşik hayata geçişin nedeni değildir. Bu seçeneği de eliyoruz.
C) Tarım: Tarım, yani toprağı işleyerek bitki yetiştirme faaliyeti, insanların belirli bir alana bağlı kalmasını zorunlu kılar. Ekilen tohumların büyümesi, bakımı ve hasat edilmesi uzun bir süreçtir ve bu süreç boyunca tarlaların başında olmak gerekir. Bu durum, insanları kalıcı konutlar inşa etmeye, ürünlerini depolamaya ve su kaynaklarına yakın yerlerde yaşamaya iter. Böylece, tarım, insanların göçebelikten yerleşik hayata geçişindeki en temel ve belirleyici sosyoekonomik faaliyettir. Türkler de tarımla tanıştıkça ve onu benimsedikçe yerleşik yaşama adım atmışlardır.
