Hangisi sürtünme kuvvetinin artırılmak istendiği bir duruma örnektir?
A) Buz pateni pistinin düzleştirilmesi
B) Araba lastiklerinin dişlerinin aşınması
C) Kışın araba lastiklerine kar zinciri takılması
D) Kapı menteşelerine gres yağı sürülmesi
Sevgili öğrenciler, bu soruda sürtünme kuvvetinin artırılmak istendiği bir durumu bulmamız isteniyor. Sürtünme kuvveti, birbirine temas eden iki yüzey arasında hareketi zorlaştıran veya durduran bir kuvvettir. Bazen sürtünmenin az olması istenirken (örneğin kaygan zeminlerde kolay hareket etmek için), bazen de güvenliğimiz veya hareket kontrolümüz için sürtünmenin fazla olması gerekir.
- A) Buz pateni pistinin düzleştirilmesi: Buz pateni yaparken temel amaç, buz üzerinde kolayca kaymaktır. Pistin düzleştirilmesi ve buzun pürüzsüz hale getirilmesi, buz ile paten bıçağı arasındaki sürtünmeyi azaltır. Bu sayede patenciler daha az eforla daha hızlı ve akıcı hareket edebilirler. Dolayısıyla bu durumda sürtünme azaltılmak istenir.
- B) Araba lastiklerinin dişlerinin aşınması: Araba lastiklerinin dişleri (desenleri), yol ile lastik arasındaki sürtünmeyi artırarak aracın yola tutunmasını (grip) sağlar. Dişlerin aşınması, bu sürtünmeyi azaltır ve aracın özellikle ıslak veya kaygan zeminlerde kayma riskini artırır. Bu durum, sürtünmenin istenmeyen bir şekilde azalmasıdır ve güvenlik açısından tehlikelidir. Burada sürtünme artırılmak istenmez, aksine aşınma sürtünmeyi azaltır.
- C) Kışın araba lastiklerine kar zinciri takılması: Kışın karlı veya buzlu yollarda araçların kaymasını önlemek ve güvenli bir sürüş sağlamak için kar zincirleri kullanılır. Kar zincirleri, lastiğin yüzeyini pürüzlü hale getirerek ve kar/buz tabakasına tutunarak yol ile lastik arasındaki sürtünme kuvvetini önemli ölçüde artırır. Bu sayede aracın yol tutuşu artar ve kayması engellenir. Bu durum, sürtünmenin bilinçli olarak artırılmak istendiği bir örnektir.
- D) Kapı menteşelerine gres yağı sürülmesi: Kapı menteşeleri zamanla sürtünmeden dolayı gıcırtı yapabilir veya zor açılıp kapanabilir. Gres yağı veya benzeri yağlayıcılar, menteşe yüzeyleri arasındaki sürtünmeyi azaltarak kapının daha sessiz ve kolay hareket etmesini sağlar. Bu durumda da sürtünme azaltılmak istenir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, sürtünme kuvvetinin artırılmak istendiği tek durum C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
