Sevgili öğrenciler, Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğinde çok önemli bir belgedir. Bu antlaşma ile yeni Türk devletinin sınırları, bağımsızlığı ve uluslararası statüsü tanınmıştır. Ancak bazı konuların çözümü antlaşma sırasında mümkün olmamış ve daha sonraya bırakılmıştır. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Musul sorunu: Lozan Barış Antlaşması'nda Türkiye ile İngiltere arasında Musul'un statüsü konusunda anlaşma sağlanamamıştır. Bu nedenle, Musul sorununun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır. Daha sonra, 1926 yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul, Irak'a bırakılmış ve sorun çözüme kavuşmuştur. Bu durum, soruda belirtilen "çözülemeyen ve daha sonra çözülen" tanımına tam olarak uymaktadır.
- B) Ege Adaları sorunu: Ege Adaları'nın statüsü Lozan Barış Antlaşması'nda büyük ölçüde belirlenmiştir. On İki Ada İtalya'ya, diğer bazı adalar ise Yunanistan'a bırakılmıştır. Antlaşmada çözülemeyen ve sonraya bırakılan büyük bir Ege Adaları sorunu bulunmamaktadır.
- C) Nüfus mübadelesi sorunu: Nüfus mübadelesi (Türk ve Rum nüfusun karşılıklı değişimi) Lozan Barış Antlaşması'nda karara bağlanmıştır. İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Türkler mübadele dışında tutulmuştur. Antlaşmada prensip olarak çözülen bu konu, uygulamasında bazı pürüzler yaşansa da, antlaşmada "çözülemeyen" bir sorun olarak değil, "çözülen" bir konu olarak yer almıştır.
- D) Boğazlar sorunu: Boğazlar sorunu da Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulmuştur. Boğazlar, uluslararası bir komisyonun denetimine bırakılmış ve çevresi askerden arındırılmıştır. Ancak bu çözüm, Türkiye'nin egemenliğini kısıtladığı için Türkiye tarafından tam olarak istenen bir durum değildi. Daha sonra, 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerindeki tam egemenlik Türkiye'ye geri verilmiştir. Yani Boğazlar sorunu Lozan'da "çözülmüş", ancak bu çözüm daha sonra Türkiye'nin lehine "değiştirilmiştir". Soruda aranan "çözülemeyen" tanımına tam olarak uymamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Lozan Barış Antlaşması'nda çözülemeyen ve daha sonra ikili görüşmelerle çözüme kavuşturulan sorun Musul sorunudur.
Cevap Mu seçeneğidir.
