🎓 7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 1. senaryo test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz temel konuları sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Sınavınızda başarılar dileriz!
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek türeyen, fiil özelliklerini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Üç çeşidi vardır:
- İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
- Örnek: "Kitap okumayı çok severim." (Okumak eyleminin adı)
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi bir ismi niteler veya adlaşmış sıfat olarak kullanılır.
- Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (Gelecek kelimesi "günler" ismini niteler.)
- Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ip, -arak, -meden, -ince, -ken, -alı, -esiye, -e...e, -r...mez, -dıkça, -casına" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtir.
- Örnek: "Koşarak yanıma geldi." (Gelme eyleminin nasıl yapıldığını belirtir.)
💡 İpucu: Fiilimsiler kip ve kişi eki almaz, olumsuzluk eki (-me, -ma) alabilirler.
📌 Yazım Kuralları
Türkçeyi doğru ve anlaşılır kullanmak için yazım kurallarına dikkat etmek çok önemlidir. İşte bazı temel kurallar:
- Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler (kişi adları, yer adları, millet, dil, din adları), unvanlar, kurum ve kuruluş adları, belirli tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
- Örnek: "Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı."
- "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı:
- Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve "bile, dahi" anlamı katar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: "Sen de gel.")
- Ek olan "-de/-da" bitişik yazılır ve bulunma durumu bildirir. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: "Evde kimse yok.")
- Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: "Duydum ki geliyormuşsun.")
- Ek olan "-ki" bitişik yazılır ve ilgi zamiri veya sıfat yapar. (Örnek: "Evdeki hesap çarşıya uymaz." veya "Seninki daha güzel.")
- "Mı / Mi" Soru Ekinin Yazımı: Her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimeye göre ünlü uyumuna uyar.
- Örnek: "Geldin mi?" "O mu geldi?"
- Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlamını yitiren veya birleşerek yeni bir anlam kazanan kelimeler genellikle bitişik yazılır (Örnek: "aslanağzı", "bilgisayar"). Anlamını koruyan ve ayrı yazılması gerekenler de vardır (Örnek: "ana dil", "hava yolu").
⚠️ Dikkat: "De" ve "Ki"nin yazımında kararsız kaldığınızda, cümleden çıkarıp anlamın bozulup bozulmadığına bakın. Bozulmuyorsa ayrı, bozuluyorsa bitişik yazılır.
📌 Noktalama İşaretleri
Cümlelerin anlamını düzenlemek ve okumayı kolaylaştırmak için noktalama işaretleri kullanılır.
- Nokta (.): Cümle sonuna konur. Kısaltmaların sonuna konur. Sıra bildiren sayılardan sonra konur.
- Örnek: "Kitabı okudum." "7. sınıf."
- Virgül (,): Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için, sıralı cümleleri ayırmak için, ara sözleri ayırmak için ve uzun cümlelerde özneden sonra kullanılır.
- Örnek: "Elma, armut, muz aldık." "Geldi, oturdu, dinledi."
- Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
- Örnek: "Nereye gidiyorsun?"
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma, acı gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Seslenme ve hitaplardan sonra da kullanılabilir.
- Örnek: "Eyvah! Geç kaldım!" "Arkadaşlar!"
- İki Nokta (:): Bir açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur. Karşılıklı konuşmalarda konuşmacıyı belirtmek için kullanılır.
- Örnek: "Düşünceyi geliştirme yolları şunlardır: Tanımlama, örnekleme..."
- Tırnak İşaretleri (" "): Başka birinden doğrudan alıntı yapılan sözleri belirtmek için kullanılır. Cümle içinde özellikle vurgulanmak istenen kelime veya söz grupları için de kullanılabilir.
- Örnek: Öğretmen "Çalışmak başarının anahtarıdır." dedi.
💡 İpucu: Virgülün en sık kullanıldığı yerlerden biri, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya cümleleri ayırmaktır.
📌 Cümlenin Anlam Özellikleri
Cümleler, farklı anlam ilişkileri veya yargılar taşıyabilirler.
- Neden-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi sebeple yapıldığını belirtir. "Çünkü, için, -den dolayı" gibi ifadelerle kurulur.
- Örnek: "Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık." (Çıkamamanın nedeni yağmur yağması.)
- Amaç-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını belirtir. "Amacıyla, diye, -mek için" gibi ifadelerle kurulur.
- Örnek: "Sınavı kazanmak için çok çalıştı." (Çalışmanın amacı sınavı kazanmak.)
- Koşul-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu gösterir. "-se, -sa, -dikçe, -ince" gibi ek veya kelimelerle kurulur.
- Örnek: "Erken kalkarsan otobüsü yakalarsın." (Otobüsü yakalama koşulu erken kalkmak.)
- Öznel ve Nesnel Yargılar:
- Öznel Yargı: Kişiden kişiye değişen, kişisel duygu ve düşünceleri içeren yargılardır. Kanıtlanamaz. (Örnek: "Bu film çok sıkıcıydı.")
- Nesnel Yargı: Doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilen, kişisel görüş içermeyen, herkesçe kabul edilebilir yargılardır. (Örnek: "Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.")
- Karşılaştırma Cümleleri: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik veya farklılıkları belirtir. "Daha, kadar, en, göre" gibi kelimelerle kurulur.
- Örnek: "Ali, Mehmet'ten daha uzundur."
- Varsayım Cümleleri: Gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak olmuş gibi kabul etme anlamı taşır. "Diyelim ki, farz et ki, tut ki" gibi ifadeler kullanılır.
- Örnek: "Tut ki piyangodan para çıktı, ne yapardın?"
📝 Ek Bilgi: Pişmanlık (yapılan bir eylemden duyulan üzüntü), Hayıflanma (yapılmayan bir eylemden duyulan üzüntü), Eleştiri (bir eserin iyi veya kötü yönlerini belirtme) gibi anlam özellikleri de sıkça karşımıza çıkar.
