Sürat ve hız kavramları arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sürat yönlü, hız yönsüzdür.
B) Sürat skaler, hız vektöreldir.
C) Sürat birimi m/s, hız birimi km/h'dir.
D) Sürat sadece hareketli cisimler için, hız ise duran cisimler için kullanılır.
Sevgili öğrenciler, sürat ve hız kavramları fizikte hareketin açıklanmasında kullanılan çok önemli iki terimdir. Gelin, aralarındaki temel farkı adım adım inceleyelim:
- Sürat (Speed): Bir cismin birim zamanda aldığı yol miktarıdır. Sürat, sadece büyüklüğü (sayısal değeri) olan bir niceliktir. Yani, hangi yöne gittiği önemli değildir, sadece ne kadar hızlı gittiği önemlidir. Bu tür niceliklere skaler nicelik denir. Örneğin, bir arabanın sürati "100 km/saat" dediğimizde, sadece hızının büyüklüğünü ifade etmiş oluruz.
- Hız (Velocity): Bir cismin birim zamanda yaptığı yer değiştirme miktarıdır. Hız, hem büyüklüğü (sayısal değeri) hem de yönü olan bir niceliktir. Yani, cismin ne kadar hızlı gittiğiyle birlikte hangi yöne gittiği de önemlidir. Bu tür niceliklere vektörel nicelik denir. Örneğin, bir arabanın hızı "Kuzeye doğru 100 km/saat" dediğimizde, hem hızının büyüklüğünü hem de yönünü belirtmiş oluruz.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Sürat yönlü, hız yönsüzdür. Bu ifade yanlıştır. Tam tersine, sürat yönsüz (skaler), hız ise yönlü (vektörel) bir niceliktir.
- B) Sürat skaler, hız vektöreldir. Bu ifade doğrudur. Yukarıdaki açıklamalarımızda da belirttiğimiz gibi, sürat sadece büyüklük içerirken, hız hem büyüklük hem de yön içerir. Bu, ikisi arasındaki temel farktır.
- C) Sürat birimi m/s, hız birimi km/h'dir. Bu ifade yanlıştır. Hem süratin hem de hızın SI birimi metre/saniye ($m/s$) dir. Kilometre/saat ($km/h$) de her ikisi için de kullanılan bir birimdir. Birimler arasındaki fark, sürat ve hız arasındaki temel farkı oluşturmaz; her ikisi de aynı birimlerle ifade edilebilir.
- D) Sürat sadece hareketli cisimler için, hız ise duran cisimler için kullanılır. Bu ifade yanlıştır. Hem sürat hem de hız, hareketli cisimlerin hareketini tanımlamak için kullanılır. Duran bir cismin sürati de hızı da sıfırdır. Duran cisimler için özel olarak "hız" kavramı kullanılmaz.
Bu açıklamalar ışığında, sürat ve hız arasındaki en temel fark, süratin skaler, hızın ise vektörel bir nicelik olmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
