Gözlerinde parlayan bir ışık var,
Sanki bahar gelmiş, çiçekler açmış yar.
Yüreğimde bir sevinç, bir umut var,
Seninle her anım bir başka yar.
Yukarıdaki şiirde altı çizili kelimeler arasındaki ses benzerliği (uyak) türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yarım uyak
B) Tam uyak
C) Zengin uyak
D) Cinaslı uyak
Şiirde altı çizili kelimeler arasındaki ses benzerliğini (uyak) bulmak için adım adım ilerleyelim:
- Öncelikle, şiirdeki altı çizili kelimeleri belirleyelim: "yar" ve "yar".
- Uyak (kafiye), dize sonlarındaki ses benzerliğidir. Bu benzerlik, kelimelerin son hecelerinde veya son seslerinde aranır.
- Altı çizili kelimelerimiz "yar" ve "yar" kelimeleridir. Bu iki kelime hem yazılışları hem de okunuşları bakımından tamamen aynıdır ve aynı anlama gelmektedir.
- Şimdi bu kelimelerdeki ortak sesleri inceleyelim:
- "yar" kelimesinde 'y', 'a', 'r' sesleri bulunur.
- "yar" kelimesinde de 'y', 'a', 'r' sesleri bulunur.
Bu iki kelime arasında 'a' ve 'r' sesleri ortaktır. Yani iki ses benzerliği bulunmaktadır.
- Uyak türlerini hatırlayalım:
- Yarım Uyak: Tek ses benzerliği (genellikle bir ünsüz). Örnek: "gel-yol" kelimelerindeki 'l' sesi.
- Tam Uyak: İki ses benzerliği (genellikle bir ünlü ve bir ünsüz). Örnek: "gül-kül" kelimelerindeki 'ül' sesleri, "yaz-kız" kelimelerindeki 'az' sesleri.
- Zengin Uyak: İkiden fazla (üç veya daha fazla) ses benzerliği. Örnek: "gelenek-görenek" kelimelerindeki 'enek' sesleri.
- Cinaslı Uyak: Yazılışları ve okunuşları aynı, ancak anlamları farklı olan kelimelerle yapılan uyak. Örnek: "yaz" (mevsim) - "yaz" (fiil) kelimeleri.
- Bizim kelimelerimiz olan "yar" ve "yar" kelimeleri tamamen aynı olsa da, uyak türü belirlenirken ortak ses benzerliğine bakılır. Bu kelimelerde 'a' ve 'r' olmak üzere iki ses benzerliği bulunmaktadır. Bu durum, "Tam Uyak" tanımına birebir uymaktadır. (Eğer kelimeler tamamen aynı olsaydı ve uyaktan sonra gelseydi "redif" olabilirdi; ancak burada kelimenin kendisi uyak görevini üstlenmektedir.)
Bu bilgiler ışığında, altı çizili kelimeler arasındaki ses benzerliği Tam Uyak'tır.
Cevap B seçeneğidir.
