Yeryüzünde sıcaklık dağılışını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi sıcaklık dağılışı üzerinde enlemin etkisine örnek olarak gösterilebilir?
A) Denizellik ve karasallık farkları
B) Yükseltinin artmasıyla sıcaklığın azalması
C) Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklığın düşmesi
D) Okyanus akıntılarının kıyı iklimini değiştirmesi
E) Bitki örtüsünün sıcaklık üzerindeki düzenleyici etkisi
Merhaba öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek, yeryüzünde sıcaklık dağılışını etkileyen faktörleri ve enlemin bu konudaki rolünü daha iyi anlayacağız.
Soru: Yeryüzünde sıcaklık dağılışını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi sıcaklık dağılışı üzerinde enlemin etkisine örnek olarak gösterilebilir?
- A) Denizellik ve karasallık farkları: Denizler ve karalar farklı ısınma ve soğuma özelliklerine sahiptir. Denizler daha yavaş ısınır ve soğur, karalar ise daha hızlı. Bu durum, aynı enlemdeki farklı bölgelerde sıcaklık farklılıklarına neden olur. Ancak bu, doğrudan enlemin etkisi değil, denizlerin ve karaların farklı özelliklerinden kaynaklanır.
- B) Yükseltinin artmasıyla sıcaklığın azalması: Yükseldikçe sıcaklık her 200 metrede yaklaşık 1°C azalır. Bu durum, dağların yüksek kesimlerinin daha soğuk olmasına neden olur. Bu, enlemden bağımsız bir faktördür.
- C) Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklığın düşmesi: İşte bu! Enlemin temel etkisi, Güneş ışınlarının geliş açısıyla ilgilidir. Ekvator'a Güneş ışınları daha dik açıyla gelirken, kutuplara daha eğik açıyla gelir. Bu nedenle Ekvator daha sıcak, kutuplar ise daha soğuktur. Bu durum, enlemin sıcaklık dağılışı üzerindeki en belirgin etkisidir.
- D) Okyanus akıntılarının kıyı iklimini değiştirmesi: Okyanus akıntıları, sıcak ve soğuk suları taşıyarak kıyı bölgelerinin sıcaklıklarını etkiler. Örneğin, sıcak su akıntıları kıyıları ısıtırken, soğuk su akıntıları soğutur. Bu, enlemin etkisini değiştirebilir ancak enlemin kendisiyle doğrudan ilgili değildir.
- E) Bitki örtüsünün sıcaklık üzerindeki düzenleyici etkisi: Bitki örtüsü, terleme yoluyla havayı nemlendirerek ve gölge yaparak sıcaklığı düzenler. Bu durum, özellikle ormanlık alanlarda belirgindir. Ancak bu, enlemin temel etkisinden ziyade, bitki örtüsünün yerel bir etkisidir.
Sonuç: Enlemin sıcaklık dağılışı üzerindeki en temel etkisi, Güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklığın düşmesidir.
Cevap C seçeneğidir.
