Bir çiftçi, ekinlerini don olayından korumak için çeşitli yöntemler uygulamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, don olayının etkilerini azaltmaya yönelik bir uygulama *değildir*?
A) Tarlayı sulayarak toprağın ısı kapasitesini artırmak.
B) Tarlaya duman vererek bitkiler üzerinde bir örtü oluşturmak.
C) Bitkilerin üzerini örtü veya naylonla kapatmak.
D) Don öncesi bitkilere azotlu gübre vermek.
E) Rüzgar pervaneleri kullanarak soğuk havayı dağıtmak.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, çiftçilerin ekinlerini dondan korumak için kullandığı yöntemleri ve bu yöntemlerden hangisinin don olayının etkilerini azaltmaya yönelik olmadığını anlamamız isteniyor. Her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- A) Tarlayı sulayarak toprağın ısı kapasitesini artırmak: Bu yöntem, don olayına karşı oldukça etkili bir uygulamadır. Su, yüksek bir ısı kapasitesine sahiptir; yani çok fazla ısı depolayabilir ve bu ısıyı yavaşça salabilir. Tarlayı suladığınızda, toprak daha fazla ısı emer ve gece boyunca bu ısıyı yavaşça yayarak bitki çevresindeki sıcaklığı korur. Ayrıca, su donarken gizli ısı açığa çıkarır ve bu da bitkilerin donmasını geciktirir veya engeller. Dolayısıyla bu, don etkilerini azaltan bir yöntemdir.
- B) Tarlaya duman vererek bitkiler üzerinde bir örtü oluşturmak: Bu da don olayına karşı kullanılan eski ve etkili bir yöntemdir. Tarlaya duman verildiğinde, duman tabakası bitkilerin üzerinde bir battaniye gibi davranır. Bu duman tabakası, topraktan ve bitkilerden yayılan ısının uzaya kaçmasını engeller (radyasyon kaybını azaltır) ve bitki çevresindeki havayı daha sıcak tutar. Dolayısıyla bu, don etkilerini azaltan bir yöntemdir.
- C) Bitkilerin üzerini örtü veya naylonla kapatmak: Bu yöntem, özellikle küçük ölçekli tarımda veya hassas bitkiler için çok yaygın ve etkili bir uygulamadır. Bitkilerin üzerini örtü, naylon veya özel don örtüleriyle kapatmak, bitkileri soğuk havadan doğrudan izole eder, topraktan yayılan ısının kaçmasını engeller ve bitki çevresinde daha sıcak bir mikro iklim oluşturur. Dolayısıyla bu, don etkilerini azaltan bir yöntemdir.
- D) Don öncesi bitkilere azotlu gübre vermek: Azotlu gübreler, bitkilerin hızlı büyümesini, özellikle de yeşil aksam (yaprak ve gövde) gelişimini teşvik eder. Ancak, don olayından hemen önce azotlu gübre vermek, bitkilerin yeni ve hassas sürgünler çıkarmasına neden olabilir. Bu yeni sürgünler, soğuğa karşı daha savunmasızdır ve donma riski daha yüksektir. Bitkileri dona karşı korumak için genellikle "sertleştirme" denilen bir süreç uygulanır; bu süreçte bitkilerin büyümesi yavaşlatılır ve soğuğa dayanıklılıkları artırılır. Azotlu gübre vermek ise bu sertleşmenin tam tersi etkiyi yapar. Bu nedenle, don öncesi azotlu gübre vermek, don olayının etkilerini azaltmaya yönelik bir uygulama *değildir*, aksine bitkileri daha hassas hale getirebilir.
- E) Rüzgar pervaneleri kullanarak soğuk havayı dağıtmak: Büyük rüzgar pervaneleri (veya don fanları), özellikle radyasyon donlarında etkili bir yöntemdir. Radyasyon donlarında, zemin seviyesine yakın soğuk hava birikirken, birkaç metre yukarıda daha sıcak bir hava tabakası bulunabilir. Rüzgar pervaneleri, bu soğuk havayı karıştırarak yukarıdaki daha sıcak havayı aşağıya çeker ve bitki çevresindeki sıcaklığı artırır. Dolayısıyla bu, don etkilerini azaltan bir yöntemdir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, don öncesi bitkilere azotlu gübre vermek, don olayının etkilerini azaltmaya yönelik bir uygulama değildir.
Cevap D seçeneğidir.
