🎓 11. sınıf felsefe 1. dönem 2. yazılı örnek sorular, cevapları ve çözümleri Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, felsefenin temel kavramları, bilgi felsefesi (epistemoloji), varlık felsefesi (ontoloji) ve ahlak felsefesi gibi konuları kapsamaktadır. Testte başarılı olmak için bu alanlardaki temel bilgileri hatırlamanız önemlidir.
📌 Felsefenin Anlamı ve Alanları
Felsefe, varlığı, bilgiyi, değeri ve doğruyu akılcı bir şekilde sorgulayan bir düşünce sistemidir.
- Felsefe, evrenin, insanın ve toplumun temel sorunlarına cevap arar.
- Felsefenin temel alanları arasında bilgi felsefesi (epistemoloji), varlık felsefesi (ontoloji), ahlak felsefesi (etik), siyaset felsefesi ve sanat felsefesi (estetik) bulunur.
⚠️ Dikkat: Felsefenin farklı alanlarının birbirleriyle ilişkili olduğunu unutmayın.
📌 Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)
Bilgi felsefesi, bilginin ne olduğunu, nasıl elde edildiğini ve sınırlarını inceler.
- Bilginin kaynakları akıl (rasyonalizm), deney (ampirizm) ve sezgidir (entüisyonizm).
- Doğruluk, bilginin gerçeklikle uyuşmasıdır. Farklı doğruluk ölçütleri vardır (uygunluk, tutarlılık, fayda).
- Şüphecilik (septisizm), bilginin mümkün olmadığını veya kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunur.
💡 İpucu: Bilgi felsefesinde farklı görüşleri karşılaştırırken, argümanlarını anlamaya çalışın.
📌 Varlık Felsefesi (Ontoloji)
Varlık felsefesi, varlığın ne olduğunu, temel özelliklerini ve çeşitlerini inceler.
- Varlık, var olan her şeydir. Varlık türleri arasında maddi varlıklar ve ideal varlıklar bulunur.
- Metafizik, duyularla algılanamayan varlık alanını (ruh, Tanrı, evrenin kökeni) inceler.
- Determinizm, her olayın bir nedeni olduğunu ve özgür iradenin olmadığını savunur.
📝 Örnek: Bir ağacın varlığı maddi bir varlıktır, ancak "adalet" kavramı ideal bir varlıktır.
📌 Ahlak Felsefesi (Etik)
Ahlak felsefesi, iyi ve kötü, doğru ve yanlış gibi kavramları ve ahlaki değerleri inceler.
- Ahlaki eylem, bilinçli ve özgür iradeyle yapılan eylemdir.
- Evrensel ahlak yasası, tüm insanlar için geçerli olan ahlaki ilkelerdir (örneğin, Kant'ın ödev ahlakı).
- Faydacılık (utilitarizm), eylemlerin sonuçlarına odaklanır ve en çok sayıda insana en çok fayda sağlayan eylemin doğru olduğunu savunur.
⚠️ Dikkat: Ahlaki değerlerin kişiden kişiye ve kültürden kültüre değişebileceğini unutmayın.
📌 Felsefi Akımlar
Felsefe tarihinde, farklı dönemlerde ortaya çıkmış ve belirli düşünce sistemlerini savunan akımlar bulunmaktadır.
- Rasyonalizm (Akılcılık): Bilginin kaynağının akıl olduğunu savunur (Descartes).
- Empirizm (Deneycilik): Bilginin kaynağının deney olduğunu savunur (Locke, Hume).
- İdealizm: Gerçekliğin temelinde düşüncenin veya ruhun olduğunu savunur (Platon, Hegel).
- Materyalizm: Gerçekliğin temelinde maddenin olduğunu savunur (Marx).
- Varoluşçuluk (Egzistansiyalizm): İnsanın özgürlüğünü, sorumluluğunu ve anlam arayışını vurgular (Sartre, Camus).
💡 İpucu: Her felsefi akımın temel argümanlarını ve temsilcilerini öğrenmeye çalışın.
