9. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3

🎓 9. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3 - Ders Notu

Bu test, hücre bölünmeleri (mitoz ve mayoz), eşeyli ve eşeysiz üreme, DNA ve genetik kod gibi temel biyoloji konularını kapsamaktadır. Başarılar!

📌 Mitoz Bölünme

Mitoz, tek hücreli canlılarda üremeyi, çok hücreli canlılarda ise büyüme, gelişme ve onarımı sağlayan bir hücre bölünmesi çeşididir. Sonucunda genetik olarak aynı iki hücre oluşur.

• Mitoz, vücut hücrelerinde (örneğin deri, kas hücreleri) görülür.
• Kromozom sayısı sabittir (insanda 46 kromozom).
• Oluşan hücreler ana hücre ile aynı genetik yapıya sahiptir.
• Tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar (örneğin bakterilerde bölünerek üreme).
• Çok hücreli canlılarda büyüme, gelişme ve doku onarımını sağlar (örneğin bir yaralanmanın iyileşmesi).

⚠️ Dikkat: Mitoz bölünme sırasında kromozom sayısı değişmez!

📌 Mayoz Bölünme

Mayoz, üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşmasını sağlayan ve kromozom sayısının yarıya indiği özel bir hücre bölünmesidir. Genetik çeşitliliği artırır.

• Mayoz, üreme ana hücrelerinde (erkeklerde testis, kadınlarda yumurtalık) görülür.
• Kromozom sayısı yarıya iner (insanda 23 kromozom).
• Oluşan hücreler ana hücreden farklı genetik yapıya sahiptir.
• Eşeyli üreyen canlılarda görülür.
• Genetik çeşitliliği sağlar.

💡 İpucu: Mayoz bölünme sırasında homolog kromozomlar arasında parça değişimi (krossing over) gerçekleşebilir, bu da genetik çeşitliliği artırır.

📌 Eşeyli Üreme

Eşeyli üreme, farklı genetik yapıya sahip iki üreme hücresinin (sperm ve yumurta) birleşmesiyle gerçekleşen üreme şeklidir. Genetik çeşitlilik yüksektir.

• Genetik çeşitlilik fazladır.
• Adaptasyon yeteneği yüksektir (ortam değişikliklerine uyum sağlama).
• Evrimleşme hızı yüksektir.
• Örnekler: İnsan, hayvanlar, çiçekli bitkiler.

📝 Not: Döllenme, sperm ve yumurtanın birleşmesi olayıdır. Zigot oluşur, zigot gelişerek embriyoyu oluşturur.

📌 Eşeysiz Üreme

Eşeysiz üreme, tek bir ata canlıdan yeni bireylerin oluştuğu üreme şeklidir. Genetik çeşitlilik düşüktür.

• Genetik çeşitlilik azdır.
• Adaptasyon yeteneği düşüktür.
• Evrimleşme hızı düşüktür.
• Örnekler: Bakterilerde bölünerek üreme, deniz yıldızında rejenerasyon, bitkilerde vejetatif üreme.

⚠️ Dikkat: Eşeysiz üremede oluşan yavrular, ata canlı ile aynı genetik yapıya sahiptir (klon). Ortam koşulları değişirse, hepsi aynı şekilde etkilenebilir.

📌 DNA ve Genetik Kod

DNA, canlıların genetik bilgisini taşıyan moleküldür. Genetik kod ise, DNA üzerindeki baz dizisinin protein sentezi için şifrelenmiş halidir.

• DNA çift sarmallı bir yapıya sahiptir.
• DNA'nın yapısında adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozin (C) olmak üzere dört farklı baz bulunur.
• A her zaman T ile, G her zaman C ile eşleşir.
• Gen, DNA üzerinde belirli bir proteini kodlayan bölümdür.
• Genetik kod, DNA üzerindeki baz dizisinin protein sentezi için okunma şeklidir.

💡 İpucu: DNA'daki baz dizisi, bir canlının tüm özelliklerini belirleyen genetik bilgiyi içerir.