Güneş, altın bir tepsi gibi gökyüzünde parlıyordu.
Bu cümlede hangi söz sanatı kullanılmıştır ve ne benzetilmiştir?
A) Kişileştirme; Güneş, tepsiye benzetilmiştir.
B) Benzetme; Güneş, altın bir tepsiye benzetilmiştir.
C) Abartma; Güneş'in parlaklığı abartılmıştır.
D) Konuşturma; Güneş konuşturulmuştur.
Sevgili öğrenciler, bu tür soruları çözerken öncelikle cümleyi dikkatlice okumalı ve hangi söz sanatının kullanılmış olabileceği üzerine düşünmeliyiz. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Verilen cümle: "Güneş, altın bir tepsi gibi gökyüzünde parlıyordu."
- Bu cümlede, Güneş'in parlaklığı ve belki de yuvarlak şekli, "altın bir tepsi"ye benzetilmiştir.
- Burada bir varlık (Güneş), başka bir varlığın (altın tepsi) özellikleriyle açıklanmıştır. Bu tür karşılaştırmalara söz sanatlarında benzetme (teşbih) denir.
- Benzetme sanatında genellikle "gibi", "sanki", "adeta", "tıpkı" gibi benzetme edatları kullanılır. Cümlemizde "gibi" edatı kullanılmıştır.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kişileştirme; Güneş, tepsiye benzetilmiştir. Kişileştirme, insan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır (örneğin, "rüzgar fısıldıyordu"). Bu cümlede Güneş'e insana ait bir özellik verilmemiştir. Sadece bir şeye benzetilmiştir. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Benzetme; Güneş, altın bir tepsiye benzetilmiştir. Bu seçenekte hem kullanılan söz sanatı doğru (benzetme) hem de neyin neye benzetildiği doğru açıklanmıştır (Güneş, altın bir tepsiye benzetilmiştir). Bu, aradığımız doğru cevaptır.
- C) Abartma; Güneş'in parlaklığı abartılmıştır. Abartma, bir durumu olduğundan çok daha büyük veya küçük gösterme sanatıdır (örneğin, "bir ah çeksem dağı taşı eritir"). Bu cümlede Güneş'in parlaklığı abartılmamış, sadece bir şeye benzetilerek anlatılmıştır. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Konuşturma; Güneş konuşturulmuştur. Konuşturma, insan dışındaki varlıkları konuşturma sanatıdır. Bu cümlede Güneş konuşmamaktadır. Bu seçenek yanlıştır.
Görüldüğü gibi, cümlede Güneş'in parlaklığı ve şekli, "altın bir tepsi"ye benzetilerek anlatılmıştır. Bu da bizi doğrudan benzetme sanatına götürür.
Cevap B seçeneğidir.
