Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir önermedir?
A) Keşke sınavdan yüksek not alsam.
B) Bu çok güzel bir resim.
C) Bütün kediler miyavlar.
D) Saat kaç?
E) Lütfen kapıyı kapatır mısın?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Mantık konusunda çok önemli bir kavram olan "önerme"yi anlamak için harika bir soruyla karşı karşıyayız. Bir ifadenin önerme olup olmadığını anlamak için temel kuralı hatırlayalım:
- Bir ifade, doğru ya da yanlış kesin bir hüküm bildiren bir cümle ise önermedir.
- Ancak, aynı anda hem doğru hem de yanlış olamaz.
- Soru cümleleri, emir cümleleri, dilek cümleleri, ünlem cümleleri veya öznel yargılar (kişiden kişiye değişen görüşler) önerme değildir. Çünkü bunların doğru veya yanlışlığına karar veremeyiz.
Şimdi seçeneklerimizi bu kurala göre tek tek inceleyelim:
- A) Keşke sınavdan yüksek not alsam.
- Bu bir dilek cümlesidir. Bu cümlenin doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu söyleyemeyiz. Bu nedenle bir önerme değildir.
- B) Bu çok güzel bir resim.
- Bu bir öznel yargıdır. Bir kişiye göre bir resim çok güzelken, başka bir kişiye göre güzel olmayabilir. Güzellik kişiden kişiye değişen bir kavram olduğu için bu cümlenin kesin bir doğru ya da yanlış değeri yoktur. Dolayısıyla bir önerme değildir.
- C) Bütün kediler miyavlar.
- Bu bir bildirim cümlesidir. Bu cümlenin doğru olup olmadığını araştırabiliriz. Eğer gerçekten bütün kediler miyavlıyorsa bu cümle doğrudur. Eğer miyavlamayan bir kedi türü varsa bu cümle yanlıştır. Her iki durumda da kesin bir doğruluk veya yanlışlık değeri taşıdığı için bu bir önermedir.
- D) Saat kaç?
- Bu bir soru cümlesidir. Soru cümlelerinin doğru ya da yanlış değeri olmaz. Bu nedenle bir önerme değildir.
- E) Lütfen kapıyı kapatır mısın?
- Bu bir rica veya emir cümlesidir. Emir veya rica cümlelerinin doğru ya da yanlış değeri olmaz. Bu nedenle bir önerme değildir.
Gördüğümüz gibi, sadece "Bütün kediler miyavlar" ifadesi kesin olarak doğru ya da yanlış bir hüküm bildirebilir. Bu yüzden doğru cevabımız C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
