Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyılda devletin maliyesini düzeltmek amacıyla alınan tedbirlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yeniçeri sayısının artırılması
B) Tımar sisteminin yaygınlaştırılması
C) İltizam sisteminin uygulanması
D) Avrupa'dan borç alınması
E) Savaşların sayısının artırılması
Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyılı, devletin mali yapısında önemli değişimlerin ve zorlukların yaşandığı bir dönemdir. Bu dönemde, uzun süren savaşlar, tımar sisteminin bozulması ve nakit para ihtiyacının artması gibi nedenlerle devletin gelir kaynaklarını çeşitlendirme ve artırma arayışına girilmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yeniçeri sayısının artırılması: Yeniçeriler, devletten düzenli olarak maaş alan askerlerdi. Sayılarının artırılması, devletin maaş yükünü daha da artırarak maliyeyi düzeltmek yerine daha da kötüleştirecek bir tedbirdir. Bu nedenle doğru olamaz.
- B) Tımar sisteminin yaygınlaştırılması: Tımar sistemi, toprağın işlenmesi karşılığında asker yetiştirme esasına dayanan ve devlete doğrudan nakit para akışı sağlamayan bir sistemdi. 17. yüzyılda tımar sistemi bozulma sürecindeydi ve devlet, artan nakit para ihtiyacını karşılamak için farklı yollar arıyordu. Dolayısıyla tımar sisteminin yaygınlaştırılması değil, aksine yerini başka sistemlere bırakması söz konusuydu.
- C) İltizam sisteminin uygulanması: İltizam sistemi, devletin vergi gelirlerini belirli bir bedel karşılığında peşin olarak tahsil etme yöntemidir. Bu sistemde, vergi toplama hakkı (mukataa) belirli bir süre için (genellikle 3 yıl) en yüksek bedeli ödeyen mültezime ihale edilirdi. 17. yüzyılda devletin artan nakit para ihtiyacını karşılamak ve uzun süren savaşların masraflarını finanse etmek amacıyla tımar sisteminin bozulduğu yerlerde ve yeni fethedilen topraklarda yaygın olarak uygulanmıştır. Bu sayede devlet, vergi gelirlerini daha hızlı ve peşin olarak elde edebilmiştir. Bu, maliyeyi düzeltmeye yönelik önemli bir tedbirdir.
- D) Avrupa'dan borç alınması: Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletlerinden dış borç almaya başlaması, 17. yüzyılda değil, çok daha sonra, 19. yüzyılın ortalarından itibaren başlayan bir uygulamadır. Bu nedenle bu seçenek de doğru değildir.
- E) Savaşların sayısının artırılması: Savaşlar, genellikle büyük maliyetler gerektirir ve devlet hazinesini tüketir. Başarılı savaşlar ganimet getirse de, genel olarak savaşların artırılması maliyeyi düzeltmekten ziyade daha da bozma potansiyeli taşır. Bu nedenle maliyeyi düzeltme amacı taşıyan bir tedbir olamaz.
Cevap C seçeneğidir.
