O gün, köyün meydanında toplanan kalabalık, muhtarın konuşmasını merakla bekliyordu. Ahmet, en ön safta, babasının elini sıkıca tutmuş, etrafına şaşkın gözlerle bakınıyordu. Güneş batmaya yüz tutmuş, gökyüzü kızıl tonlara bürünmüştü.
Yukarıdaki metinde kullanılan anlatıcı ve bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kahraman anlatıcı - Benzetmeci bakış açısı
B) Gözlemci anlatıcı - İlahi bakış açısı
C) İlahi anlatıcı - Kahraman bakış açısı
D) Kahraman anlatıcı - Kahraman bakış açısı
E) Gözlemci anlatıcı - Gözlemci bakış açısı
Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda metni dikkatlice okuyarak anlatıcının kim olduğunu ve olayları hangi açıdan aktardığını anlamamız gerekir. Şimdi adım adım inceleyelim:
- Anlatıcı ve Bakış Açısı Kavramlarını Hatırlayalım:
- Anlatıcı: Hikayeyi bize aktaran sestir. Bu ses, hikayenin içinde bir karakter (kahraman anlatıcı) olabileceği gibi, hikayenin dışında bir gözlemci (gözlemci anlatıcı) veya her şeyi bilen bir varlık (ilahi anlatıcı) da olabilir.
- Bakış Açısı: Anlatıcının olaylara ve karakterlere yaklaşım biçimidir. Olayları kimin gözünden gördüğümüzü, karakterlerin iç dünyasına ne kadar girildiğini belirler. Temel olarak kahraman bakış açısı, ilahi bakış açısı ve gözlemci bakış açısı olmak üzere üçe ayrılır.
- Metni Anlatıcı Yönünden İnceleyelim:
- Metinde "toplanan kalabalık bekliyordu", "Ahmet tutmuş, bakınıyordu", "Güneş batmaya yüz tutmuş" gibi ifadeler kullanılmıştır. Anlatıcı, olayları dışarıdan gözlemleyen, üçüncü tekil şahıs (o, onlar) ağzıyla aktaran bir konumdadır. Hikayenin içinde yer alan bir karakter değildir. Bu durum, anlatıcının bir kahraman anlatıcı olmadığını gösterir. Anlatıcı, olayları dışarıdan gözlemlediği için gözlemci anlatıcı veya ilahi anlatıcı olabilir.
- Metni Bakış Açısı Yönünden İnceleyelim:
- Metinde karakterlerin iç dünyalarına, düşüncelerine veya duygularına dair herhangi bir bilgi verilmemiştir. Örneğin, "Ahmet'in aklından şunlar geçiyordu" veya "kalabalık içten içe endişeliydi" gibi ifadeler yoktur. Sadece dışarıdan görülebilen eylemler ve durumlar aktarılmıştır: "kalabalık merakla bekliyordu" (merak, dışarıdan gözlemlenebilen bir duruş veya ifadeyle anlaşılabilir), "Ahmet babasının elini sıkıca tutmuş", "etrafına şaşkın gözlerle bakınıyordu", "Güneş batmaya yüz tutmuş", "gökyüzü kızıl tonlara bürünmüştü". Tüm bu ifadeler, bir kamera gibi sadece görünenleri kaydeden bir anlatıcının özellikleridir. Bu da bize gözlemci bakış açısını işaret eder. Eğer anlatıcı karakterlerin iç dünyasını bilseydi, bu ilahi bakış açısı olurdu.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Kahraman anlatıcı - Benzetmeci bakış açısı: Anlatıcı kahraman değil, ayrıca "benzetmeci bakış açısı" diye bir terim bu bağlamda kullanılmaz. Yanlış.
- B) Gözlemci anlatıcı - İlahi bakış açısı: Anlatıcı gözlemci olabilir ancak bakış açısı ilahi değildir, karakterlerin iç dünyasına girilmemiştir. Yanlış.
- C) İlahi anlatıcı - Kahraman bakış açısı: Anlatıcı ilahi değil ve bakış açısı kahraman değil. Yanlış.
- D) Kahraman anlatıcı - Kahraman bakış açısı: Anlatıcı hikayenin bir parçası değil. Yanlış.
- E) Gözlemci anlatıcı - Gözlemci bakış açısı: Anlatıcı olayları dışarıdan gözlemleyen, karakterlerin iç dünyasına girmeyen, sadece görünenleri aktaran bir konumdadır. Bu, metinle tamamen uyumludur. Doğru.
Metinde anlatıcı, olayları dışarıdan, tarafsız bir şekilde, sadece gözlemlenebilenleri aktararak anlatmıştır. Karakterlerin düşüncelerine veya duygularına dair herhangi bir bilgi vermemiştir. Bu durum, hem anlatıcının hem de bakış açısının "gözlemci" olduğunu gösterir.
Cevap E seçeneğidir.
