11. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı 2. Senaryo Test 2

Eylülde melül melül bakışır kuşlar Gönlümde bir hüzün, bir garip düş var Sessizlik çöker, yapraklar sararır Her şeyde bir veda, bir ayrılık var Yukarıdaki dizelerde ahengi sağlayan unsurlardan hangisi *ağırlıklı olarak* kullanılmıştır?

A) İç kafiye
B) Aliterasyon
C) Asonans
D) Vezin (Ölçü)
E) Redif

Bu soruda, verilen dizelerdeki ahengi sağlayan unsurlardan hangisinin ağırlıklı olarak kullanıldığını bulacağız. Şiirde ahenk, seslerin ve kelimelerin uyumlu bir şekilde bir araya gelmesiyle oluşur ve şiirin etkileyiciliğini artırır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) İç kafiye: Bir dize içinde yer alan kelimeler arasındaki ses benzerliğidir. Verilen dizelerde belirgin bir iç kafiye örneği bulunmamaktadır. Örneğin, "melül melül" kelime tekrarıdır, iç kafiye değildir.
• B) Aliterasyon: Bir dize veya cümle içinde aynı ünsüz sesin tekrar etmesidir. Özellikle kelime başlarında veya vurgulu hecelerde görülür. Dizelere dikkatlice bakalım:

  "Eylülde melül melül bakışır kuşlar" dizesinde 'm' sesi belirgin bir şekilde tekrar etmektedir.

  "Gönlümde bir hüzün, bir garip düş var" dizesinde de 'm' sesi devam etmektedir.

  "Sessizlik çöker, yapraklar sararır" dizesinde ise 's' sesi çok güçlü bir şekilde tekrar etmektedir.

  Bu tekrarlar, dizelere özel bir müzikalite ve hüzünlü bir atmosfer katmaktadır.

• C) Asonans: Bir dize veya cümle içinde aynı ünlü sesin tekrar etmesidir. Dizelerde bazı ünlü ses tekrarları olsa da (örneğin 'e' sesleri), aliterasyon kadar belirgin ve yoğun değildir.
• D) Vezin (Ölçü): Şiirdeki hece sayılarının veya hecelerin açıklık/kapalılık durumlarının düzenli bir kalıba göre sıralanmasıdır. Şiirde bir ölçü olabilir ancak bu, doğrudan bir ses tekrarı değil, yapısal bir özelliktir ve soruda aranan "ağırlıklı olarak kullanılan ahenk unsuru" bağlamında aliterasyon kadar öne çıkmaz.
• E) Redif: Dize sonlarında, kafiyeden sonra gelen aynı anlam ve görevdeki eklerin veya kelimelerin tekrarıdır. Verilen dizelerde dize sonlarında tekrar eden bir ek veya kelime grubu bulunmamaktadır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, özellikle 'm' ve 's' ünsüz seslerinin dizelerde yoğun bir şekilde tekrarlandığı ve şiire belirgin bir ahenk kattığı açıkça görülmektedir. Bu durum, aliterasyonun ağırlıklı olarak kullanıldığını göstermektedir.

Cevap B seçeneğidir.