Mustafa Kemal'in Samsun'a çıktıktan sonra Havza Genelgesi'ni yayımlamasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul Hükümeti'nin desteğini almak.
B) Halkı işgallere karşı bilinçlendirmek ve direniş ruhunu uyandırmak.
C) İtilaf Devletleri ile barış görüşmeleri yapmak.
D) Yeni bir devlet kurduğunu ilan etmek.
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım. Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışı, Milli Mücadele'nin başlangıcı kabul edilir. Bu süreçteki ilk önemli adımlardan biri de Havza Genelgesi'dir.
- Soru Ne İstiyor? Soru, Mustafa Kemal'in Samsun'a çıktıktan sonra yayımladığı Havza Genelgesi'nin temel amacını soruyor. Yani, bu genelgeyle neyi başarmak istediğini anlamamız gerekiyor.
- Tarihsel Bağlam: Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktığında, vatanın dört bir yanı işgal altındaydı. İstanbul Hükümeti ise işgallere karşı pasif bir tutum sergiliyor, hatta bazen işgalcilerle iş birliği yapıyordu. Bu durum karşısında Mustafa Kemal, halkı uyandırmak ve direnişi örgütlemek zorundaydı.
- Havza Genelgesi'nin İçeriği: 28 Mayıs 1919'da yayımlanan Havza Genelgesi'nde özetle şunlar isteniyordu:
- İşgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmesi.
- İtilaf Devletleri temsilcilerine ve İstanbul Hükümeti'ne protesto telgrafları çekilmesi.
- Mitingler sırasında Hristiyan halka karşı herhangi bir saldırı ve düşmanlık yapılmaması, düzenin bozulmaması.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) İstanbul Hükümeti'nin desteğini almak. Mustafa Kemal'in amacı, İstanbul Hükümeti'nin pasif tutumuna karşı halkı harekete geçirmekti. Hükümetin desteğini almak yerine, ona karşı bir direniş cephesi oluşturmaya çalışıyordu. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Halkı işgallere karşı bilinçlendirmek ve direniş ruhunu uyandırmak. Havza Genelgesi'nin en önemli maddesi, işgallere karşı mitingler düzenlenmesi ve telgraflar çekilmesi çağrısıydı. Bu çağrılar, halkın işgallerin ciddiyetini anlamasını, sesini duyurmasını ve milli bir direniş ruhu etrafında birleşmesini sağlamayı amaçlıyordu. Bu seçenek, genelgenin temel amacını çok net bir şekilde ifade etmektedir.
- C) İtilaf Devletleri ile barış görüşmeleri yapmak. Mustafa Kemal'in o dönemdeki amacı barış görüşmeleri yapmak değil, işgallere karşı aktif bir direniş başlatmaktı. Barış görüşmeleri ancak güçlü bir direniş ve askeri başarılar sonrasında mümkün olabilirdi. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Yeni bir devlet kurduğunu ilan etmek. Havza Genelgesi, henüz yeni bir devlet kurma aşamasında değildi. Amacı, mevcut vatan topraklarını kurtarmak için halkı örgütlemekti. Yeni bir devletin kuruluşu çok daha sonra, Milli Mücadele'nin kazanılmasıyla gerçekleşecekti. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Gördüğümüz gibi, Havza Genelgesi'nin temel amacı, işgal altındaki vatan topraklarında halkın sessizliğini bozmak, onları işgallere karşı uyandırmak ve milli bir direnişin fitilini ateşlemekti. Bu genelge, Milli Mücadele'nin ilk örgütlü halk hareketlerinden birini başlatmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
