Bir şehirde yapılan bir anket, "Toplu taşıma kullanıyor musunuz?" ve "Çevre kirliliği konusunda endişeli misiniz?" sorularına verilen cevapları içermektedir. Toplu taşıma kullananların %75'i çevre kirliliği konusunda endişeli olduğunu belirtirken, toplu taşıma kullanmayanların %40'ı endişeli olduğunu belirtmiştir. Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yorumlardan hangisi **kesinlikle doğrudur**?
A) Toplu taşıma kullanmak, çevre kirliliği endişesini artırır.
B) Çevre kirliliği endişesi olan herkes toplu taşıma kullanır.
C) Toplu taşıma kullananlar arasında çevre kirliliği endişesi daha yaygındır.
D) Toplu taşıma kullanmayanlar çevre kirliliğini önemsemez.
E) Bu iki değişken arasında nedensel bir ilişki vardır.
Sevgili öğrenciler, bu tür soruları çözerken, verilen bilgileri dikkatlice analiz etmek ve her bir seçeneği bu bilgiler ışığında değerlendirmek çok önemlidir. Özellikle "kesinlikle doğrudur" ifadesine odaklanmalıyız. Bu, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde, doğrudan verilen verilerden çıkarılabilecek bir sonuç olması gerektiği anlamına gelir.
- Sorudaki Verileri Anlayalım: Anket sonuçlarına göre, toplu taşıma kullananların %75'i çevre kirliliği konusunda endişeli olduğunu belirtirken, toplu taşıma kullanmayanların %40'ı çevre kirliliği konusunda endişeli olduğunu belirtmiştir.
- Şimdi her bir seçeneği bu verilerle karşılaştıralım:
- A) Toplu taşıma kullanmak, çevre kirliliği endişesini artırır. Bu ifade, toplu taşıma kullanımı ile çevre kirliliği endişesi arasında bir nedensellik (sebep-sonuç) ilişkisi olduğunu iddia etmektedir. Ancak anket verileri bize sadece bir ilişki (korelasyon) gösterir. Belki de çevre kirliliği konusunda endişeli olan insanlar, bu endişeleri nedeniyle toplu taşıma kullanmayı tercih ediyorlardır. Verilerimiz bu nedensel ilişkiyi kanıtlamak için yeterli değildir. Bu nedenle A seçeneği kesinlikle doğru değildir.
- B) Çevre kirliliği endişesi olan herkes toplu taşıma kullanır. Verilere baktığımızda, toplu taşıma kullanmayanların bile %40'ının çevre kirliliği konusunda endişeli olduğunu görüyoruz. Bu durum, çevre kirliliği endişesi olan herkesin toplu taşıma kullanmadığını açıkça göstermektedir. Dolayısıyla B seçeneği kesinlikle yanlıştır.
- C) Toplu taşıma kullananlar arasında çevre kirliliği endişesi daha yaygındır. Toplu taşıma kullananların %75'i endişeliyken, toplu taşıma kullanmayanların %40'ı endişelidir. %75 oranı, %40 oranından daha büyüktür. Bu, toplu taşıma kullanan grup içinde çevre kirliliği endişesinin daha yüksek bir orana sahip olduğu, yani daha yaygın olduğu anlamına gelir. Bu bilgi, verilen verilerden doğrudan ve kesin olarak çıkarılabilir. Bu nedenle C seçeneği kesinlikle doğrudur.
- D) Toplu taşıma kullanmayanlar çevre kirliliğini önemsemez. Toplu taşıma kullanmayanların %40'ının çevre kirliliği konusunda endişeli olduğunu biliyoruz. %40 gibi bir oran, bu grubun önemli bir kısmının çevre kirliliğini önemsediğini gösterir. "Önemsemez" demek kesinlikle yanlış bir genellemedir. Dolayısıyla D seçeneği kesinlikle yanlıştır.
- E) Bu iki değişken arasında nedensel bir ilişki vardır. A seçeneğinde de belirttiğimiz gibi, anket verileri bize sadece iki değişken arasında bir ilişki (korelasyon) olduğunu gösterir. Bir değişkenin diğerine neden olduğunu (nedensellik) kanıtlamak için daha detaylı ve kontrollü araştırmalar gereklidir. Sadece bu anket verilerine dayanarak nedensel bir ilişki olduğunu iddia etmek doğru değildir. Bu nedenle E seçeneği kesinlikle doğru değildir.
Tüm seçenekleri değerlendirdiğimizde, verilen anket verilerinden kesin olarak çıkarılabilecek tek doğru yorumun C seçeneği olduğu görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
