8. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 7. senaryo meb Test 1

🎓 8. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 7. senaryo meb Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu "8. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 7. senaryo meb Test 1" sınavında karşılaşabileceğiniz Fiilimsiler, Cümlenin Ögeleri, Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri gibi temel konuları sade bir dille özetlemektedir. Sınavda başarılar dileriz!

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek türeyen, fiilin anlamını taşıyan ancak fiil gibi çekimlenemeyen (şahıs ve zaman eki almayan) sözcüklerdir. Cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde bulunurlar.

• İsim-fiil (Ad Eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
• Örnek: Kitap okumayı çok severim. (Okumak eylemi bir isim gibi kullanılmış.)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Bir ismi niteleyerek sıfat görevinde kullanılırlar.
• Örnek: Gelecek nesillere iyi bir dünya bırakmalıyız. (Nesil ismini nitelemiş.)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiillere "-ken, -alı, -esiye, -ip, -arak, -meden, -ince, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -casına, -maksızın, -da..." gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf görevinde bulunarak fiili veya fiilimsiyi durum, zaman, sebep vb. yönlerden tamamlarlar.
• Örnek: Koşa koşa okula gitti. (Gitti fiilini durum yönünden tamamlamış.)

⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsiler (özellikle isim-fiiller) zamanla kalıcı isim haline gelebilir. Kalıcı isimler artık fiilimsi sayılmaz ve olumsuzluk eki alamazlar. (Örn: "Dondurma", "Çakmak", "Yemek" gibi.)

💡 İpucu: Fiilimsileri bulurken, önce fiil kökü veya gövdesi olan kelimeleri belirle, sonra bu kelimelerin yukarıdaki eklerden birini alıp almadığını kontrol et.

📌 Cümlenin Ögeleri

Cümlenin ögeleri, cümleyi oluşturan ve cümlenin anlamını tamamlayan temel yapı taşlarıdır. Cümlede her sözcük grubunun bir görevi vardır.

• Yüklem: Cümlede yargıyı bildiren temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur ve çekimli bir fiil veya ek fiil almış bir isim olabilir. Yüklem, cümlenin en önemli ögesidir.
• Örnek: Çocuklar parkta oynuyorlardı. (Çekimli fiil)
• Özne: Yüklemde bildirilen işi yapan veya durumu üzerine alan varlıktır. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla yükleme sorulur.
• Örnek: Öğrenciler ders çalışıyor. (Çalışma işini yapan "öğrenciler".)
• Nesne (Düz Tümleç): Yüklemde bildirilen işten etkilenen ögedir. İki türü vardır:
• Belirtili Nesne: "-i" hal ekini alır. "Kimi?", "Neyi?" sorularıyla bulunur. Örnek: Kitabı okudum. (Neyi okudum? Kitabı.)
• Belirtisiz Nesne: Hal eki almaz. "Ne?" sorusuyla bulunur (özneden sonra sorulur). Örnek: Bir kuş gördüm. (Ne gördüm? Bir kuş.)
• Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemin yöneldiği, bulunduğu veya ayrıldığı yeri bildiren ögedir. "-e, -de, -den" hal eklerini alır. "Kime?, Kimde?, Kimden?, Neye?, Neyde?, Neyden?, Nereye?, Nerede?, Nereden?" sorularıyla bulunur.
• Örnek: Ankara'ya gittik. (Nereye gittik? Ankara'ya.)
• Zarf Tümleci: Yüklemi zaman, durum, miktar, sebep, araç, yer-yön gibi yönlerden tamamlayan ögedir. "Ne zaman?, Nasıl?, Ne kadar?, Niçin?, Neden?, Kiminle?, Neyle?, Nereye?" (eki almamış hali) sorularıyla bulunur.
• Örnek: Yarın erken kalkacağım. (Ne zaman kalkacağım? Yarın. Nasıl kalkacağım? Erken.)

💡 İpucu: Cümlenin ögelerini bulurken sırasıyla YÜKLEM, ÖZNE, NESNE, DOLAYLI TÜMLEÇ ve ZARF TÜMLECİ şeklinde ilerlemek işinizi kolaylaştırır. Unutmayın, soruları mutlaka yükleme sorun!

📌 Yazım Kuralları

Doğru ve etkili iletişim için yazım kurallarına uymak çok önemlidir. İşte sıkça karşılaşılan bazı kurallar:

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel adlar (kişi, yer, millet, dil, din, kurum, kitap, gazete adları vb.), belirli tarih ve gün adları, unvanlar büyük harfle başlar.
• Örnek: Türkçe dersi, Ankara, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı.
• Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kayması, ses düşmesi veya türemesi olan birleşik kelimeler bitişik yazılır (Örn: "kaynana", "pazartesi", "kahvaltı"). Anlamını koruyan, ayrı yazılanlar da vardır (Örn: "çevre yolu", "iş birliği").
• Örnek: "Gökkuşağı" (bitişik), "Su kabağı" (ayrı).
• "-ki" Bağlacı ve Eki: Bağlaç olan "-ki" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz (Örn: "Sen ki geldin"). İlgi eki olan "-ki" ve sıfat yapan "-ki" bitişik yazılır (Örn: "onunki", "evdeki").
• Örnek: "Biliyorum ki gelecek" (bağlaç, ayrı). "Bendeki kitap" (sıfat yapan ek, bitişik).
• "-de" Bağlacı ve Eki: Bağlaç olan "-de" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz (Örn: "Sen de gel"). Hal eki olan "-de" bitişik yazılır ve cümleden çıkarılamaz (Örn: "Evde kimse yok").
• Örnek: "Kitap da okurum" (bağlaç, ayrı). "Okulda buluşalım" (hal eki, bitişik).
• Sayıların Yazımı: Metin içinde sayılar genellikle yazıyla (iki, üç, on beş) belirtilir. Para, istatistik, ölçü gibi durumlarda rakam kullanılır. Sıra sayıları rakamla ve nokta veya kesme işaretiyle yazılabilir (8., 8'inci).
• Örnek: "Üç elma", "5 kilogram", "1. sınıf" veya "1'inci sınıf".
• Kısaltmaların Yazımı: Kurum adlarının kısaltmaları büyük harflerle ve aralarına nokta konulmadan yapılır (TDK, MEB). Ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz (kg, m). Özel isim kısaltmalarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır (TDK'nin).
• Örnek: "TBMM'ye", "cm'lik".

⚠️ Dikkat: "-ki" ve "-de"nin bağlaç mı ek mi olduğunu anlamak için cümleden çıkarmayı deneyin. Anlam bozuluyorsa ektir, bozulmuyorsa bağlaçtır.

📌 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, yazıda anlam karışıklığını önler, duraklama ve vurgu yerlerini gösterir.

• Nokta (.): Cümle sonuna konur. Bazı kısaltmaların sonuna konur. Sıra bildiren sayılardan sonra konur.
• Örnek: Yarın gideceğim. Dr. Ali, 3. kat.
• Virgül (,): Eş görevli sözcük veya sözcük gruplarını ayırmak için, sıralı cümleleri ayırmak için, ara sözleri ayırmak için, hitaplardan sonra, uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
• Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldık. Sevgili Arkadaşım, nasılsın?
• Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
• Örnek: Erkek çocuklarına Ali, Can; kız çocuklarına Ayşe, Elif adları verilir.
• İki Nokta (:): Kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna, açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
• Örnek: Size bir sır vereyim: Çok çalışmalısınız.
• Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntılarda atlanan yerleri belirtmek için, sözün bir yerde kesildiğini göstermek için kullanılır.
• Örnek: Ne güzel bir manzara...
• Tırnak İşaretleri (" "): Başkasına ait sözleri doğrudan aktarırken, cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen sözleri belirtirken kullanılır.
• Örnek: Öğretmen "Derslerinize iyi çalışın!" dedi.
• Kesme İşareti ('): Özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için, kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için, sayılara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
• Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. 1985'te doğdu.

💡 İpucu: Noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, cümlenin anlamını tam ve doğru aktarmanızı sağlar. Her işaretin belirli bir görevi olduğunu unutmayın.