Aşağıdaki özelliklerden hangisi mayoz bölünmeye aitken, mitoz bölünmeye ait değildir?
A) Vücut hücrelerinde görülür.
B) Kromozom sayısı yarıya iner.
C) Tek hücrelilerde üremeyi sağlar.
D) Sonucunda iki yeni hücre oluşur.
Hücre bölünmeleri, canlıların yaşam döngüsünde kritik rol oynayan iki temel süreçtir: mitoz ve mayoz. Bu soruda, mayoz bölünmeye özgü olan ancak mitozda bulunmayan bir özelliği arıyoruz. Seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Vücut hücrelerinde görülür: Bu özellik mitoz bölünmeye aittir. Vücut hücrelerimiz (deri, kas, kemik vb.) büyüme, gelişme ve yıpranan dokuların onarımı için mitoz bölünme geçirir. Mayoz bölünme ise sadece üreme ana hücrelerinde (eşey ana hücrelerinde) gerçekleşir ve üreme hücrelerini (sperm, yumurta) oluşturur. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Kromozom sayısı yarıya iner: İşte bu, mayoz bölünmenin en temel ve ayırt edici özelliğidir! Mayoz bölünme sonucunda oluşan üreme hücrelerinin (gametlerin) kromozom sayısı, ana hücrenin kromozom sayısının yarısı kadardır. Bu durum, döllenme sırasında iki gametin birleşmesiyle türün kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar. Mitoz bölünmede ise kromozom sayısı değişmez, ana hücre ile aynı kalır. Bu nedenle B seçeneği mayoz bölünmeye aitken, mitoz bölünmeye ait değildir.
- C) Tek hücrelilerde üremeyi sağlar: Bu özellik mitoz bölünmeye aittir. Amip, bakteri gibi tek hücreli canlılar, çoğalmak için mitoz benzeri bir bölünme (eşeysiz üreme) kullanır. Mayoz bölünme, genellikle çok hücreli canlılarda eşeyli üreme için gamet oluşumunu sağlar. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- D) Sonucunda iki yeni hücre oluşur: Bu özellik mitoz bölünmeye aittir. Bir mitoz bölünme sonucunda ana hücreden genetik olarak aynı iki yavru hücre oluşur. Mayoz bölünme ise iki aşamadan (Mayoz I ve Mayoz II) oluşur ve sonucunda genellikle genetik olarak farklı dört yeni hücre meydana gelir. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
Bu analizler ışığında, mayoz bölünmeyi mitozdan ayıran en belirgin özellik kromozom sayısının yarıya inmesidir.
Cevap B seçeneğidir.
