7. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo test 1

Aşağıdaki ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin mitoz bölünmeden en belirgin farklarından biridir?

A) Mayozda kromozom sayısı yarıya inerken, mitozda sabit kalır.
B) Mayozda tek hücreden iki hücre oluşurken, mitozda dört hücre oluşur.
C) Mayozda kalıtsal çeşitlilik olmazken, mitozda kalıtsal çeşitlilik olur.
D) Mayozda vücut hücreleri bölünürken, mitozda üreme hücreleri bölünür.

Bu soru, hücre bölünmesinin iki önemli türü olan mayoz ve mitoz arasındaki en temel farkı anlamamızı istiyor. Bu iki bölünme süreci, canlıların yaşam döngüsünde çok kritik roller oynar, ancak farklı amaçlara hizmet ederler. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.

• A) Mayozda kromozom sayısı yarıya inerken, mitozda sabit kalır.

  İşte bu, mayoz ve mitoz arasındaki en belirgin ve en önemli farktır! Mayoz bölünme, üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşumu sırasında gerçekleşir ve kromozom sayısını yarıya indirir. Örneğin, insanlarda $2n=46$ kromozomlu bir hücreden $n=23$ kromozomlu gametler oluşur. Bu, döllenme sırasında iki gametin birleşmesiyle türün kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar. Mitoz bölünmede ise, bir hücreden oluşan iki yavru hücrenin kromozom sayısı ana hücreyle aynı kalır ($2n \rightarrow 2n$). Bu, büyüme, gelişme, doku onarımı ve eşeysiz üreme için gereklidir.

• B) Mayozda tek hücreden iki hücre oluşurken, mitozda dört hücre oluşur.

  Bu ifade yanlıştır. Mayoz bölünme sonucunda bir ana hücreden dört yavru hücre oluşur (iki aşamalı bir bölünmedir: Mayoz I ve Mayoz II). Mitoz bölünme sonucunda ise bir ana hücreden iki yavru hücre oluşur. Dolayısıyla, bu seçenek doğru bir farkı belirtmemektedir.

• C) Mayozda kalıtsal çeşitlilik olmazken, mitozda kalıtsal çeşitlilik olur.

  Bu ifade de yanlıştır ve aslında tam tersidir! Mayoz bölünme, krossing-over (parça değişimi) ve homolog kromozomların rastgele dağılımı gibi olaylar sayesinde kalıtsal çeşitlilik sağlar. Bu, türlerin adaptasyon yeteneği ve evrimi için çok önemlidir. Mitoz bölünme ise genetik olarak ana hücreyle aynı olan yavru hücreler üretir, yani kalıtsal çeşitlilik sağlamaz (mutasyonlar hariç).

• D) Mayozda vücut hücreleri bölünürken, mitozda üreme hücreleri bölünür.

  Bu ifade de yanlıştır. Mayoz bölünme, üreme ana hücrelerinde (eşey ana hücrelerinde) gerçekleşerek gametleri (sperm ve yumurta) oluşturur. Mitoz bölünme ise vücut hücrelerinde (somatik hücrelerde) büyüme, gelişme ve onarım için gerçekleşir. Ayrıca, üreme ana hücreleri de mayoz bölünmeye başlamadan önce mitozla çoğalabilirler.

Gördüğümüz gibi, seçenekleri dikkatlice incelediğimizde, mayoz ve mitoz arasındaki en temel ve belirleyici farkın kromozom sayısındaki değişim olduğunu anlıyoruz. Mayoz, kromozom sayısını yarıya indirerek üremeyi ve türün kromozom sayısının nesiller boyu sabit kalmasını sağlarken, mitoz kromozom sayısını sabit tutarak büyüme ve onarımı gerçekleştirir.

Cevap A seçeneğidir.