Sevgili öğrenciler, bu soruda Sümerlerin medeniyete kazandırdığı önemli icatlardan hangisinin onlara ait olmadığını bulmamız isteniyor. Sümerler, Mezopotamya'da yaşamış ve insanlık tarihine damga vurmuş büyük bir medeniyettir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yazı: Sümerler, M.Ö. 3200'lü yıllarda çivi yazısını (cuneiform) icat ederek tarihin ilk yazı sistemlerinden birini geliştirmişlerdir. Bu, bilgiyi kaydetme ve aktarma açısından devrim niteliğinde bir buluştu. Dolayısıyla yazı, Sümerlerin icatlarından biridir.
- B) Tekerlek: Tekerleğin icadı da genellikle Sümerlere atfedilir. İlk olarak çömlekçi çarkı olarak kullanılan tekerlek, daha sonra arabalarda ve ulaşımda kullanılarak büyük kolaylık sağlamıştır. Bu da Sümerlerin önemli bir icadıdır.
- C) Takvim: Sümerler, tarım faaliyetlerini düzenlemek ve dini törenleri belirlemek amacıyla ay hareketlerine dayalı ilk takvim sistemlerinden birini geliştirmişlerdir. Bu takvimler, zamanı organize etme ve mevsimleri takip etme konusunda temel oluşturmuştur. Dolayısıyla takvim de Sümerlerin icatlarından biridir.
- D) Para: Sümerler, ticaretlerinde takas sistemini ve değerli metallerin (özellikle gümüşün) belirli ağırlık birimlerini bir değişim aracı olarak kullanmışlardır. Ancak, günümüzdeki anlamıyla, üzerinde devlet garantisi olan ve belirli bir değer taşıyan madeni paranın (sikke) icadı Sümerlere ait değildir. Madeni parayı ilk icat edenler M.Ö. 7. yüzyılda Anadolu'da yaşamış Lidyalılardır. Bu nedenle para, Sümerlerin icatlarından biri değildir.
- E) Sulama kanalları: Sümerler, Fırat ve Dicle nehirlerinin sularını tarım arazilerine ulaştırmak için karmaşık sulama kanalları sistemleri inşa etmişlerdir. Bu kanallar sayesinde verimli tarım yapabilmiş ve büyük şehirler kurabilmişlerdir. Sulama kanalları, Sümerlerin tarım ve mühendislik alanındaki en büyük başarılarından biridir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Sümerler yazı, tekerlek, takvim ve sulama kanalları gibi birçok önemli icada imza atmışlardır. Ancak, madeni paranın (sikke) icadı onlara ait değildir.
Cevap D seçeneğidir.
