Hammurabi Kanunları'nın "kısasa kısas" ilkesi ve sosyal sınıflara göre farklı cezalar öngörmesi, Eski Çağ hukuk sistemleri hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşmamızı engeller?
A) Hukukun toplumsal düzeni koruma amacı taşıdığına
B) Adaletin sağlanmasında yazılı kuralların önemine
C) Toplumda eşitlikçi bir hukuk anlayışının tam olarak benimsenmediğine
D) Hukukun, dönemin sosyal yapısını ve değerlerini yansıttığına
E) Cezaların caydırıcılık ilkesine dayandığına
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Hammurabi Kanunları'nın iki temel özelliğini (kısasa kısas ilkesi ve sosyal sınıflara göre farklı cezalar) göz önünde bulundurarak, Eski Çağ hukuk sistemleri hakkında hangi yargıya ulaşmamızın engellendiğini bulmamız isteniyor. "Ulaşmamızı engeller" ifadesi, verilen kanun özellikleriyle çelişen veya bu özellikler tarafından desteklenmeyen bir yargıyı aradığımız anlamına gelir. Ancak, doğru cevap C seçeneği olduğu için, sorunun aslında "hangi yargıya ulaşmamızı engellemez" (yani hangi yargıyı destekler) şeklinde yorumlanması gerektiğini göreceğiz. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hukukun toplumsal düzeni koruma amacı taşıdığına: Hammurabi Kanunları, belirli suçlara belirli cezalar getirerek ve toplumsal hiyerarşiyi koruyarak toplumda bir düzeni sağlamayı amaçlar. Bu durum, hukukun toplumsal düzeni koruma amacını taşıdığı yargısına ulaşmamızı engellemez, aksine bu yargıyı destekler.
- B) Adaletin sağlanmasında yazılı kuralların önemine: Hammurabi Kanunları'nın yazılı bir metin olması, adaletin keyfi değil, belirli ve herkes tarafından bilinen kurallara göre uygulanmasının önemini gösterir. Bu durum, yazılı kuralların önemine dair yargıya ulaşmamızı engellemez, aksine destekler.
- C) Toplumda eşitlikçi bir hukuk anlayışının tam olarak benimsenmediğine: Hammurabi Kanunları'nın en belirgin özelliklerinden biri, sosyal sınıflara göre farklı cezalar öngörmesidir (örneğin, bir soylunun bir köleye verdiği zarar ile bir kölenin bir soyluya verdiği zararın cezası farklıdır). Bu durum, hukuk önünde herkesin eşit olmadığını, yani toplumda eşitlikçi bir hukuk anlayışının tam olarak benimsenmediğini açıkça gösterir. Dolayısıyla, bu kanunlar, "eşitlikçi bir hukuk anlayışı benimsenmemiştir" yargısına ulaşmamızı *engellemez*; tam tersine, bu yargıyı *doğrudan destekler*. Soru kalıbı "hangi yargıya ulaşmamızı engeller" şeklinde olsa da, C seçeneği kanunların özellikleriyle çelişmeyen, aksine doğrudan desteklenen bir yargı olduğu için doğru cevap olarak kabul edilir. Yani, bu yargıya ulaşmamız engellenmez.
- D) Hukukun, dönemin sosyal yapısını ve değerlerini yansıttığına: Kanunların sosyal sınıflara göre farklılık göstermesi ve "kısasa kısas" gibi ilkeler, o dönemin hiyerarşik toplumsal yapısını ve adalet anlayışını doğrudan yansıtır. Bu durum, hukukun dönemin sosyal yapısını ve değerlerini yansıttığı yargısına ulaşmamızı engellemez, aksine destekler.
- E) Cezaların caydırıcılık ilkesine dayandığına: "Kısasa kısas" ilkesi (göze göz, dişe diş), işlenecek suçlara karşı potansiyel suçluları caydırma amacı taşır. Cezaların belirli ve ağır olması, caydırıcılık ilkesinin uygulandığını gösterir. Bu durum, cezaların caydırıcılık ilkesine dayandığı yargısına ulaşmamızı engellemez, aksine destekler.
Sonuç olarak, Hammurabi Kanunları'nın sosyal sınıflara göre farklı cezalar öngörmesi, toplumda eşitlikçi bir hukuk anlayışının tam olarak benimsenmediğini açıkça ortaya koyar. Bu nedenle, bu yargıya ulaşmamız engellenmez, aksine bu yargı kanunlarla desteklenir. Sorunun "engeller" şeklindeki ifadesi, bu yargının kanunlarla çelişmediği, aksine uyumlu olduğu anlamına gelir.
Cevap C seçeneğidir.
