Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyılda yapılan ıslahatların genel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Avrupa örnek alınarak yapılması
B) Halkın istekleri doğrultusunda yapılması
C) Köklü değişiklikler içermesi
D) Baskı ve şiddet yoluyla uygulanması
E) Sorunlara geçici çözümler üretmesi
Sevgili öğrenciler, Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyılı, devletin duraklama dönemine girdiği ve çeşitli iç ve dış sorunlarla boğuştuğu bir zaman dilimidir. Bu dönemde yapılan ıslahatlar, genellikle mevcut sorunlara çözüm bulma çabasıydı ancak bu çabaların kendine özgü bazı genel özellikleri vardı. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Avrupa örnek alınarak yapılması: Bu seçenek, Osmanlı ıslahatlarının daha çok 18. yüzyılın sonları ve 19. yüzyılda belirginleşen bir özelliğidir. 17. yüzyılda Osmanlı Devleti, henüz Avrupa'yı kendine örnek alacak bir zihniyete sahip değildi. Kendi geleneksel sisteminin üstünlüğüne inanılıyor ve sorunların çözümü yine bu sistemin içinde aranıyordu. Dolayısıyla bu seçenek yanlıştır.
- B) Halkın istekleri doğrultusunda yapılması: Osmanlı Devleti'nde ıslahatlar, genellikle merkezi otorite (padişah, sadrazamlar) tarafından, devletin bekası ve düzenin sağlanması amacıyla yukarıdan aşağıya doğru yapılırdı. Halkın istekleri doğrultusunda bir ıslahat anlayışı, modern dönemlere ait bir kavramdır ve 17. yüzyıl Osmanlısında böyle bir durum söz konusu değildir. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.
- C) Köklü değişiklikler içermesi: 17. yüzyıl ıslahatları, genellikle "eski düzeni ihya etme" yani bozulduğunu düşündükleri geleneksel sistemi yeniden işler hale getirme amacı taşıyordu. Yeni bir sistem kurmak veya mevcut yapıyı temelden değiştirmek gibi köklü bir anlayışa sahip değillerdi. Köklü ve yapısal değişiklikler daha çok Tanzimat ve sonrasında görülecektir. Bu yüzden bu seçenek de doğru değildir.
- D) Baskı ve şiddet yoluyla uygulanması: Bazı ıslahatçıların (örneğin IV. Murat veya Kuyucu Murat Paşa) sert tedbirler aldığı ve şiddete başvurduğu doğrudur. Ancak bu, ıslahatların genel bir özelliği olmaktan ziyade, belirli dönemlerdeki veya belirli kişilerin uyguladığı bir yöntemdi. Islahatların kendisi, genellikle idari, mali veya askeri düzenlemelerdi. Bu seçenek, ıslahatların doğasından çok, uygulama biçiminin bir yönünü vurgular ve en genel özellik değildir.
- E) Sorunlara geçici çözümler üretmesi: İşte bu, 17. yüzyıl ıslahatlarının en belirgin genel özelliğidir. Bu dönemdeki ıslahatlar, genellikle anlık krizleri aşmaya yönelik, yüzeysel ve palyatif çözümlerdi. Sorunların temel nedenlerine inilmiyor, sistemin yapısal bozuklukları giderilemiyordu. Örneğin, bütçe açıkları için yeni vergiler konulması veya yolsuzluk yapanların idam edilmesi gibi uygulamalar, o anki sorunu çözse de, kısa süre sonra benzer sorunların tekrar ortaya çıkmasına neden oluyordu. Bu ıslahatlar, genellikle reformu yapan kişinin gücü ve iradesiyle sınırlı kalır, kurumsallaşamaz ve kalıcı olamazdı. Bu nedenle, sorunlara geçici çözümler üretmek, bu dönemin ıslahat anlayışının temel bir yansımasıdır.
Bu açıklamalar ışığında, 17. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarının en genel özelliği, sorunlara köklü ve kalıcı çözümler yerine, geçici ve yüzeysel çözümler üretmesidir.
Cevap E seçeneğidir.
